بی‌دادِ گرانی

«فروردین امروز» دلایل بی‌ثباتی قیمت‌ها را در بازار واکاوی می‌کند
بی‌دادِ گرانی

به جایی رسیده‌ایم که اگر امروز کالایی را نخریم، یقین داریم که فردا آن را باید با هزینه‌کرد بیشتری تهیه کنیم. بی‌ثباتی قیمت‌ها که به گرانی افسارگسیخته در بازار بی‌نظارت انجامیده، تنها به انواع کالاهای مورد نیاز شهروندان محدود نمانده و نرخ خدمات مختلف نیز دچار این شرایط شده است. در واقع قیمت انواع کالا و خدمات بیش از آنکه مبتنی بر مبانی اقتصادی بازار به ویژه نظام عرضه و تقاضا باشد، نیم نگاهی به بازار ارز دارد تا افزایش دلار آمریکایی، در کسری از ثانیه، به رقمی بالاتر صعود کند. اتفاقی که با افزایش ارزش پول ملی، شرایط معکوسی نمی‌یابد و قیمت‌های بالارفته، همچنان بر قله گرانی می‌مانند.



کارشناسان بر این باورند که با مشکلات فزاینده ناشی از تحریم‌های همه جانبه ایالات متحده که عملا فروش نفت خام و حتی فرآورده‌های نفتی کشورمان به استثنای موارد خاصی غیرممکن شده است، دولت در تامین منابع درآمدی خصوصا درآمدهای ارزی خود با چالش جدی روبه‌رو شده و در چنین شرایطی، هزینه‌های تحمیل شده بر اثر اپیدمی کرونا، بیکاری فزاینده نزدیک به 700هزار شاغل، کاهش تولید و صادرات ناشی از آن، اقتصاد ایران را دچار بحرانی بی‌سابقه کرده است؛ بحرانی که تورم را به شدت افزایش و رشد‌ اقتصادی را به پایین‌ترین میزان خود در چند دهه اخیر رسانده است.

افزایش 30 تا 140 درصدی قیمت‌ها در قزوین
بررسی میدانی در بازار قزوین گویای آن است که در شش ماه گذشته نسبت به مدت مشابه در سال گذشته، مسکن بین 80تا 140درصد، انواع لوازم خانگی بین 60تا 80درصد، لبنیات 30تا 72درصد، لوازم ساختمانی از 38تا 77درصد، پوشاک بین 35تا 60درصد، انواع خودروهای داخلی حدود 68درصد و برنج و حبوبات بین 36تا 80درصد افزایش داشته‌اند. این در حالی است که سهم دیگر کالاها و خدمات نیز در گرانی‌های این مدت، بین 40تا 100درصد بوده است.
یک کارشناس اقتصادی معتقد است شیوع کرونا و طولانی شدن زمان مهار آن، اقتصاد ایران را تحت تاثیر جدی خود قرار داده است. احمدرضا محمدی با تاکید بر اینکه، اقتصاد جهانی در چند ماه اخیر به دنبال همه‌گیری ویروس کرونا دستخوش آسیب جدی شده، به «فروردین امروز» می‌گوید: این وضعیت در مورد ایران پیچیده‌تر است، زیرا علاوه بر آسیب‌های اقتصاد جهانی، اقتصاد ایران به دلیل وابستگی به نفت، تحریم‌های بین‌المللی، رشد منفی اقتصاد، تورم بالا و... آسیب‌های بیشتری را شاهد بوده و خواهد بود.
وی می‌افزاید: آنچه که با کاهش قابل توجه ارزش پول ملی و در نتیجه بی‌ثباتی در بازار داخلی، افزایش تورم و در نتیجه کوچک‌ترشدن سفره معیشت مردم در چهار ماه اخیر شاهد هستیم، نه تنها نشانه تاثیرات منفی اپیدمی کرونا که تاثیرگذاری تحریم‌های ایالات متحده بر اقتصاد بحران‌زده ایران نیز است.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به گزارش مرکز آمار ایران تصریح می‌کند: به استناد این گزارش، رشد اقتصادی ایران در 9 ماهه نخست سال1398، در حدود منفی 7.6 درصد و رشد اقتصادی بدون نفت نیز تقریباً صفر بوده است. همچنین، نرخ تورم نقطه به نقطه نیز در پایان بهمن ماه 25درصد بوده است.
محمدی ادامه می‌دهد: این واقعیت را نباید از نظر دور داشت که در این شرایط، دولت به شدت به لحاظ منابع مالی و ارزی در تنگنا قرارگرفته و کسری بودجه دولت که حدود 10میلیارد دلار برآورد می‌شود، یکی از معضلات مهم اقتصاد ایران در سال جاری محسوب می‌شود که پیامدهای اولیه خود را در کاهش ارزش پول ملی، افزایش تورم و گرانی نشان داده است.
وی همچنین تاکید می‌کند: برای برون رفت از این وضعیت، نه فقط دولت که حاکمیت می‌یابد طرحی نو در اندازد و فارغ از رفتارهای احساسی و یا شعارهای مقطعی، سیاستی تازه اتخاذ کند تا بتوان هم دامنه تحریم‌های همه جانبه و ظالمانه آمریکا را محدودتر کرد و هم راهی برای دستیابی به منابع ارزی ایران در خارج از کشور فراهم کرد که در این صورت می‌توان امیدوار بود تغییر رویکردهای داخلی و خارجی، تاثیرات مثبت کوتاه و بلندمدتی بر اقتصاد ایران داشته باشد و طوفان در بازار اقتصاد داخلی را فروکش دهد.

انتقاد امام جمعه از افسارگسیختگی قیمت‌ها
در حالی که کارشناسان اقتصادی دوگانه تحریم ایالات متحده و همه‌گیری ویروس کرونا را سبب‌ساز بحران در اقتصاد ایران و در نتیجه تاثیرگذاری عمیق بر اشتغال، زندگی و معیشت مردم می‌دانند، امام جمعه قزوین معتقد است که نگاه دولت به دشمن است و نگاه ذلیلانه مذاکره به دشمن و نام منحوس برجام بی‌فرجام بر زبان شما دولتمردان جاری است.
حجت‌الاسلام عبدالکریم عابدینی، افسارگسیختگی قیمت ها، گرانی مسکن و نبود شغل مناسب برای مردم را یکی از چالش‌های جدی کشور عنوان کرده و می‌گوید: از دولت و مسئولان استانی خواهش می‌کنیم دغدغه‌ای جز حل مشکلات معیشت و اشتغال برای بیکاران و جلوگیری از افسارگسیختگی قیمت‌ها نداشته باشند.
وی با انتقاد شدید به دولت روحانی می‌افزاید: اوضاع کنونی مردم کشور را رنج می‌دهد و مردم نجیب، باحیا، مؤمن و علاقه‌مند به انقلاب در حال صبوری هستند؛ چرا می‌خواهید صبر مردم به پایان برسد و به وظیفه اصلی خودتان نمی‌پردازید؟! چرا همچنان نگاه به دشمن دارید و نگاه ذلیلانه مذاکره به دشمن و نام منحوس برجام بی‌فرجام بر زبان شما جاری است؟!
امام جمعه قزوین اضافه می کند: مسئولان ما به جای خیال‌پردازی‌های بیهوده و به جای امید بستن‌های بی‌جا و جاهلانه و گاهی همسو با دشمن، با مردم همراه شوند و به تولید داخلی اهمیت دهند و نسخه امسال رهبری را در جهش تولید اجرایی کنند تا اقتصاد ما به سرانجام مناسبی برسد.
عابدینی ادامه می‌دهد: امروز باید تلاش کنیم مشکلات ما از مسیر صحیح حل شود، والا خیلی ادعاها ‌مطرح شد و قول‌ها و وعده‌های زیادی به مردم داده شد، اما عملیاتی نشد. در دوره‌ای گفته شد با برجام کاری خواهیم کرد که مردم به این هزینه یارانه نیازی نداشته باشند؛ آیا امروز این شرایط تحقق پیدا کرده است؟
وی خاطرنشان می‌کند: یکی دیگر از وعده‌های دولت این بود که قیمت دلار ثابت نگه داشته می‌شود، اما امروز چه کرده‌اید؟ شما در بحران‌سازی در زندگی معیشتی و اقتصادی مردم متاسفانه غلط‌های فاحشی را انجام دادید، لااقل امروز به مردم نگاه مهربانانه‌ای داشته باشید و از آنها عذرخواهی کنید.
حل مشکل کافی نیست، راهکار لازم است
دادستان قزوین اما نگاهی متفاوت درباره گرانی و بی‌ثباتی قیمت ها در بازار دارد. محمد قاسمی با انتقاد از نبود آینده‌نگری و برنامه‌ریزی در بازار استان، معتقد است: دست روی دست گذاشتن و بیان مسائل و مشکلات قیمت‌ها را کاهش نمی‌دهد و باید به دنبال راهکار بود.
وی در نشست اخیر ستاد تنظیم بازار استان گفته است: برخی از قیمت‌ها را در بازار می‌توان پیش‌بینی کرد، به عنوان مثال قیمت تخم‌مرغ، گوشت قرمز و یا مرغ باید ارزیابی شود که دچار چه تحولاتی می‌شود و اینکه فقط منتظر توزیع کالا با قیمت پایین باشیم، دردی دوا نمی‌کند.
این مقام قضایی با بیان اینکه باید برای سه ماه آینده بازار برنامه‌ریزی کرد، افزوده است: مسئولان از دولت حقوق می‌گیرند که نگذارند موضوع افزایش قیمت‌ها به پایان سال یا ۶ماه دیگر موکول شود، چون در آن موقع امکان اینکه بتوانیم مقابل گرانی بایستیم بسیار دشوار است.
قاسمی تاکید کرده است: ستاد تنظیم بازار برای این تشکیل می‌شود که راهکاری برای کنترل قیمت‌ها در بازار اعلام گردد و نقل و قول کردن مشکلات بدون ارایه راهکار نمی‌تواند مشکلات را کاهش دهد.
وی همچنین تصریح کرده است: وقتی لاستیک گران می‌شود، قطعا روی نرخ حمل و نقل تاثیر می‌گذارد و ممکن است در آینده وقایع دی ماه و آذرماه مجددا تکرار شوند، بنابراین لازم است که کارگروهی تشکیل شود تا اقدامات کارشناسی صورت گیرد.
قاسمی با بیان اینکه مردم نباید به طور ناگهانی با افزایش قیمت روبه‌رو شوند، خاطرنشان کرد: متاسفانه اطلاع‌رسانی ضعیف باعث شده تا اذهان مردم ملتهب گردد، درحالی که اگر با مردم صادق باشیم مردم می‌پذیرند و نیازی به اقدامات امنیتی نیست.
با این همه، گرچه مسئولان اجرایی استان از افزایش نظارت در بازار کالاها و خدمات خبر می‌دهند، اما مشکل بیش از آنکه به بازار قزوین محدود باشد، مشکل اقتصاد ملی است و افزایش دامنه نظارت‌ها یا برخورد مقطعی با گرانفروشان، بیش از آنکه راهکاری برای برون‌رفت از بحران اقتصادی کشور باشد، مُسکنی است که تاثیر آن تنها در یک دوره کوتاه است و نمی‌تواند تاثیر عمیقی در کنترل بازار برجای بگذارد.
این واقعیت را نمی‌توان از نظر دور داشت که اقتصاد ایران امروز بیش از هر مساله دیگری، به ثبات نیاز دارد و این ثبات محقق نمی‌شود مگر آنکه دلایل داخلی و خارجی بی‌ثباتی فهرست شده و ارکان مختلف حاکمیت فارغ از درگیری‌ها و اختلافات سیاسی، مشترکا راهکارهایی عملی برای فائق آمدن بر این دلایل بیابند.

علیرضا جوادی

پنجشنبه 12 تير 1399
06:45:27