درد «ام اس» از قاب دوربین

فیلمساز قزوینی از دغدغه اجتماعی می‌گوید
درد «ام اس» از قاب دوربین

دغدغه های اجتماعی همیشه یکی از اصلی‌ترین انگیزه هایی بوده است که هنرمندان در رشته های مختلف به بیان آن پرداخته اند.


شاعران با شعرهای خود، نویسنده ها با کتاب ها و داستان هایشان و حتی نقاشان با تصویرگری مسائل اجتماعی را به طرق مختلف بازگو کرده اند و در این میان فیلم سازانی هم هستند که با ساخت فیلم در ژانرهای متفاوت بیانگر مشکلاتی هستند که شاید کمتر به آن ها توجه می شود. احسان معصوم، یکی از همین فیلمسازانی است که با ساخت مستند «ردپا» توانسته است، در جشنواره «لامپا» در ژنو پایتخت سوییس، دیپلم افتخار بخش توصیه های اجتماعی این جشنواره را به دست آورد. این کارگردان جوان قزوینی تاکنون موفق شده در فستیوال های مختلف داخلی و خارجی از جمله جشن خانه سینما،  جشنواره‌های بین المللی فیلم شهر، سینما حقیقت، فیلم کوتاه تهران، رشد، جشنواره رویش و بسیاری از جشنواره های دیگر کسب افتخار کند. به همین مناسبت با او هم صحبت شدیم تا درباره آخرین مستندش به نام ردپا، به گفت و گو بنشینیم.
احسان معصوم، درباره مستند ردپا  به فروردین امروز این گونه توضیح می دهد: «داستان مستند ردپا داستان زن و شوهری است که یکی از آن ها مبتلا به بیماری ام اس است و اتفاقات و مشکلاتی که در مسیر زندگی آن ها می افتد و تعاملات آن ها را نسبت به یکدیگر و محیط پیرامونشان روایت می کند.»
ردِپا؛ روایتی از زندگی با بیماری ام اس
از این دانش آموخته کارگردانی سینما و عضو پیوسته انجمن مستند سازان ایران درباره بخش توصیه های اجتماعی جشنواره لامپا و ویژگی های فیلم ردپا که در این بخش دیپلم افتخار کسب کرده است، پرسیدیم. او می گوید: «فردی که مبتلا به بیماری ام اس می شود، با مشکلات فراوانی دست به گریبان است. حالا در کشور ما گرانی دارو هم دال بر علت می‌شود و مشکلات گسترده‌تر می‌شود. هنگامی که بحث توصیه های اجتماعی مطرح می شود، به دلیل این است که نحوه تعامل مخاطب را با شخصیت‌هایی نشان می‌دهد که ما به آن‌ها می‌پردازیم؛ یعنی این که جامعه باید چه رفتاری با بیماران خاص داشته باشد یا خانواده باید چگونه رفتار کند و یا اگر زوجی مبتلا به بیماری ام اس می شوند، در تعاملات عاطفی و احساسی خود نسبت به یکدیگر باید چه تغییراتی به وجود آورند تا زندگیشان استمرار یابد. همه این موارد بستر توصیه های اجتماعی را شکل می دهد.»
معصوم که تهیه کنندگی چندین مستند تلویزیونی را هم برعهده داشته، دغدغه‌های اجتماعی‌اش را این چنین شرح می‌دهد: «دغدغه اصلی من تهیه مستندهای اجتماعی و روانکاوانه است؛ یعنی آنچه که دل مشغولی‌های اصلی من را تشکیل می‌دهد، آسیب‌های اجتماعی است و به نوعی می‌توان گفت که مستندهای جامعه شناختی هم بخش دیگر آن را تشکیل می دهد. در کارنامه کاری من مستندهای تاریخی، قوم نگاری، انیمیشن با موضوع محیط زیست و بسیاری از موارد دیگر وجود دارد، ولی دل مشغولی اصلی من مدت زیادی است که معطوف به مسائل اجتماعی و آسیب شناسانه است.»
این هنرمند قزوینی، راجع به دغدغه‌های اجتماعی دیگر هنرمندان در زمینه‌های مختلف توضیح می دهد:«به طور قطع اکثر هنرمندان در آثار خود و در ژانرهای مختلف به مسائل اجتماعی می پردازند. اتفاقاً در چند روز گذشته در جشنواره سینما حقیقت مستندهای بسیار خوبی توسط همکاران من ساخته شده بود که قابل ستایش است. امیدوارم شبکه مستند سیما  که خوشبختانه در این چند سال اخیر توجه خوبی به مستندهای اجتماعی را در دستور کار خودش قرار داده، بتواند با کمترین ممیزی، این مستندها را روی آنتن ببرد، تا طیف گسترده‌تری از مخاطبین بتوانند با موضوعاتی که هر روز در اطراف آن ها و در زیر پوست شهر اتفاق می‌افتد، هم ذات پنداری کنند.»
مخاطب تعیین کننده تأثیرگذاری فیلم
او صحبت هایش را این گونه ادامه می دهد: «امیدوارم که مستند ردپا هم بتواند پیام های اجتماعی خود را منتقل کند. مخاطبین که از این فیلم استقبال کردند، ولی به هر حال فیلمساز وقتی که اثرش را می سازد دیگر آن اثر در اختیار خودش نیست و این مخاطب است که باید نظر خود را اعلام کند و بگوید که آیا توانسته است با شخصیت‌های یک اثری که ما زندگی آن را روایت می‌کنیم همراه شود یا خیر؟ من امیدوار هستم که این اتفاق در رابطه با مستند ردپا هم افتاده باشد و مخاطبان از آن راضی باشند.»
معصوم، از برنامه‌هایش در آینده و ساختن مستندهای جدیدش می گوید: «در حال حاضر با یک مددکار سازمان بهزیستی در ارتباط مشاوره‌ای هستم، تا بتوانم دوباره بر روی موضوعات اجتماعی تمرکز بیشتری داشته‌باشم و سوژه مناسبی را برای ساخت فیلم پیدا کنم. همچنین به تازگی شروع به پخش بین المللی مستند ردپا کرده ام و امیدوارم که در آینده اتفاقات بهتری و بیشتری برای این فیلم رخ دهد. زیرا پخش بین المللی مستند چیزی است که به تازگی مستند سازان به آن توجه کرده‌اند و من هم از این قاعده مستثنی نیستم.»
این فیلمساز، درباره تاثیرات مستندهای اجتماعی در مقایسه با سایر ژانرها هم اضافه می کند: «هر ژانری تاثیرات خاص خودش را دارد؛ یعنی هرگز نمی توان گفت که مستندهای اجتماعی اثر گذارتر هستند. شما می توانید یه مستند تاریخی بسازید و جهانی را به سمت خود بکشانید؛ بنابراین هر ژانری در سینما کارکرد خودش را دارد.»
توجه به مسائل اجتماعی بستر ساز شناخت و مدیریت آن هاست و از آن رو باید تمامی فیلمسازان دغدغه آن را داشته باشند. از طرف دیگر این مسئولان هستند که می توانند دوشادوش مردم پیغام این آثار جامعه شناسی را دریابند و به کنش هنرمند مبنی بر لزوم حل یک معضل، واکنشی درست نشان دهند.

حمیده رجب پور

چهارشنبه 5 دي 1397
11:39:36