بی‌هویتی پشت دروازه‌ شهر

سیما و منظر شهری قزوین را دریابید
بی‌هویتی پشت دروازه‌ شهر

نمای شهری را باید نخستین جلوه از یک شهر دانست؛ منظره‌ای که در ذهن و روح شهروندان یک شهر رسوخ می‌کند و همواره در ذهن باقی می‌ماند. مولفه‌ای که به لحاظ حقوق شهروندی نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، اما این مهم در شهر قزوین مغفول مانده است.


موضوعی که غفلت از آن موجب شده تا نمای شهر، از نمای بناها گرفته تا آنچه چیدمان شهری نامیده می‌شود با نوعی درهم‌ریختگی و آشفتگی مواجه شود.
شتاب استفاده از نماهای رومی در ظاهرسازی بناهای مسکونی در سال‌های اخیر در قزوین، آن‌گونه است که رفته‌رفته هویت فرهنگی و تاریخی این شهر نیز به خطر افتاده و بی‌توجهی مسوولین و نهادهای ذی‌ربط در برخورد با هجوم سبک رومی -آن‌گونه که شهرداری قم، استفاده از این نوع نما را ممنوع ساخته است- ضرورت بهره‌گیری از معماری ایرانی و اسلامی را در حد شعار باقی گذاشته است.
وقتی هر کس ساز خودش را می زند!
یک کارشناس ارشد معماری، عدم تعیین ضابطه در حوزه نماسازی بناها در قزوین را عامل به خطر افتادن هویت شهری می‌داند. محمدرضا نوروزیان می‌گوید: هر کسی در شهر ساز خودش را می‌زند و از همه مهم‌تر اینکه در بافت‌های تاریخی شهر که هویت قزوین هستند نیز ضوابطی برای نماسازی وجود ندارد.
وی تاکید می‌کند: سال‌هاست که نماها و سیمای شهری قزوین مغشوش و آشفته است و بخشی از آن مربوط به مسوولان است که ضوابط و مقررات شهری را در این خصوص وضع می‌کنند و قسمتی نیز به شهروندانی که در شهر زندگی می‌کنند، برمی‌گردد.
نوروزیان ترویج نماهای رومی را یک آفت برای شهر تاریخی قزوین می‌داند و معتقد است: اینجا قزوین است، نه رم یا بیزانس و متاسفانه این نوع نما از شهر تهران رواج یافت و به سمت فراگیرشدن پیش‌ می‌رود نماهای کنونی شهر قزوین هیچ تناسبی با فرهنگ و تاریخ آن ندارند و این یک فاجعه است.
این کارشناس تصریح می‌کند: هویت معماری شهر قزوین در حال نابودی است و تا 20سال آینده چیزی از تاریخ و تمدن قزوین باقی نمی‌ماند. لازم است قانون، فصل‌الخطاب قرار گیرد و منویات مقام معظم رهبری در خصوص شهرسازی و توجه به تاریخ شهرها مدنظر مدیران شهری و کارشناس قرار گیرد.
نوروزیان اجرای ضوابط و مقررات و قانون را از سوی مدیران دولتی و دستگاه‌ها ضروری دانسته و می‌افزاید: به‌عنوان‌مثال برج تجارت که در حال ساخت است با نمای شیشه و آلومینیوم سیمای شهر را کلا تخریب کرده و سایه‌اندازی به خانه‌های اطراف، مخدوش شدن خط آسمان و بار ترافیکی زیاد آن در آینده ازجمله مشکلات احداث این پروژه است.
دغدغه ای برای ماندگاری معماری ایرانی نیست
رییس کمسیون شهرسازی پارلمان شهری قزوین هم بابیان اینکه، معماری امروز با ارزش‌های اسلامی فاصله گرفته و هنجارها به ضد هنجارها تبدیل ‌شده است، می‌گوید: اکنون در شهر قزوین بیش‌از 50درصد ساخت‌وسازهای ساختمانی به سبک رومی است؛ زیرا نتوانسته‌ایم دغدغه شهرسازی اسلامی را در قزوین احیا کنیم. حسین غیاثوند می‌افزاید: ما در قزوین شاهد هستیم اگر فردی در سازه ساختمان تخلف کند به‌شدت برخورد می‌شود اما وقتی در طراحی داخلی تخلف شده، یا فضای خصوصی و عمومی یکی می‌شود و بسیاری از موضوعات دیگر که هرروز تشدید می‌یابد، هیچ برخوردی صورت نمی‌گیرد.
وی ضمن ابراز گلایه از وضعیت نماهای شهر قزوین می‌گوید: به‌عنوان یک شهروند از نماهای موجود رضایت نداشته و گله‌مند هستم؛ چراکه شهر تاریخی قزوین با پیشینه غنی خود نباید با نماهایی که برگرفته از فرهنگ غرب هستند، دیده شود.
این عضو شورای شهر معتقد است: نماهای فعلی به‌خصوص رومی هیچ تناسبی با فرهنگ معماری اصیل ایرانی ندارند و این موضوع شهر را دچار اختلال و ازهم‌گسیختگی کرده است. به گفته وی امروزه متاسفانه پدیده نماهای رومی، کامپوزیت و شیشه‌ای نماهای غیرایرانی و غیراسلامی هستند که در کشور با سرعت بالا در حال فراگیر شدن هستند.
غیاثوند تاکید می‌کند: در این خصوص ضوابط مدونی نداریم و کارشناسان امر نیز اهتمامی جدی برای عدم استفاده از این نماها در طراحی‌ها ندارند؛ هرچند درحال‌حاضر پیش‌نویس ضوابط معماری ایرانی و اسلامی تهیه شده و امیدواریم با بررسی همه‌جانبه آن شاهد تبدیل آن به دستورالعمل و قانون باشیم.
وی درعین‌حال تاکید می‌کند: اکنون موضوع نگران‌کننده این است که علاوه‌براینکه بناها، سیما و منظر معماری و طراحی‌های داخلی، اسلامی نیست، بسیاری از آن‌ها که به اسامی مختلف در شهر قزوین توسعه یافته ایمن و مقاوم نیست و مردم هم نسبت به این موضوع آگاهی ندارند.
کارشناسان می‌گویند نمای ساختمان، بخشی از هویت شهر است؛ نمای ساختمان چهاردیواری نیست که اختیاری باشد و شهرداری مسوولیتی در قبال آن نداشته باشد؛ اما به نظر می‌رسد در شرایطی که با گسترش بهره‌گیری از انواع و اقسام نماهای غیر ایرانی، درهم‌ریختگی و آشفتگی خاصی سیمای شهری قزوین را در بر گرفته است، با دست‌ روی دست گذاشتن متولیان امر، این روزها کارفرمایان و مالکان ساختمان‌ها در استفاده از نماها تعیین‌کننده هستند و هویت دیرینه و پیشینه کهن تاریخی و فرهنگی جایی در این زمینه ندارد.

علی رضا جوادی

شنبه 25 دي 1395
06:02:23