کاهش بیکاری رویا یا واقعیت

آمارهای رسمی از یک رقمی شدن نرخ بیکاری در قزوین می‌گویند
کاهش بیکاری رویا یا واقعیت

رشد فزاینده بیکاری در جامعه در سال‌های اخیر، تبعات و پیامدهای ناگوار بسیاری را به همراه داشته است. افزایش جوانان جویای کار فارغ‌التحصیل از دانشگاه‌ها، رکود واحدهای تولیدی و در نتیجه تعدیل نیروی انسانی و کاهش زمینه‌های اشتغالزایی مولد در جامعه، شرایطی را فراهم آورده است که همواره نرخ بیکاری در سطح کشور و به تبع آن در استان قزوین دو رقمی بوده است.


گرچه برخی از کارشناسان حوزه اقتصادی معتقدند آمارهای رسمی ارائه شده، بیانگر همه واقعیت دردناک میزان بیکاری در جامعه نیست و تنها بخشی از آن را در بر می‌گیرد.
با این همه اما، مرکز آمار ایران به عنوان تنها مرجع مسئول در حوزه جمع آوری و تجزیه و تحلیل آمار در ایران، در رخدادی کم‌سابقه در گزارش سه ماهه دوم 1398 خود نرخ بیکاری در استان قزوین طی تابستان سال جاری را 8.2درصد گزارش شده است که این نرخ نسبت به نرخ بیکاری در تابستان سال گذشته با 11.1درصد، نشان از کاهش 2.9درصدی دارد و این کاهش نه تنها در طول 15سال گذشته بی‌سابقه که از نظر برخی کارشناسان عجیب تلقی شده است.
براساس گزارش مرکز آمار ایران، در تابستان سال١٣٩٨، میانگین نرخ بیکاری جمعیت ١٥ساله و بیشتر کشور 10.5درصد بوده و بررسی روند تغییرات نرخ بیکاری حاکی از آن است که این شاخص، نسبت به فصل مشابه در سال ١٣٩٧، 1.8درصد کاهش داشته است.
کاهش نرخ بیکاری از ابتدای سال جاری
این مرجع مسئول پیش از این نیز چکیده نتایج طرح آمارگیری نیروی کار در کشور طی بهار۱۳۹۸ را منتشر کرده بود که نتایج آن گزارش نیز نشان می‌داد در بهار1398، نرخ بیکاری با کاهشی ۱.۳درصدی در مقایسه با بهار سال گذشته به ۱۰.۸درصد رسیده است. به موجب این آمار، در حالی که بررسی‌ها حکایت از آن داشتند که در بهار۹۸ در مقایسه با بهار۹۷ نرخ بیکاری در ۱۹استان از جمله قزوین کاهش یافته، اما این نرخ در ۱۲استان دیگر کشور در بازه مذکور افزایشی بوده است.
این آمار همچنین گویای آن بود که نرخ بیکاری استان قزوین در سه ماهه اول سال جاری 10.6درصد بوده که دو دهم درصد از میانگین نرخ بیکاری کشور پایین تر بوده، در حالی که نرخ بیکاری در سه ماهه اول سال پیش، 11.2درصد بوده و گزارش  مرکز آمار ایران گویای کاهش 6دهم درصدی شمار بیکاران در قزوین در سه ماهه اول سال جاری است.
در فضای کنونی اقتصاد کشور، این کاهش بیکاری، برای برخی کارشناسان اقتصادی عجیب جلوه کرده است. هر چند به گواه آمارها نرخ بیکاری در تابستان سال جاری کاهش یافته، اما این کاهش برای مردم قابل لمس نیست و این پرسش را در جامعه مطرح کرده که چرا آمارها می‌گویند نرخ بیکاری کاهش یافته، اما مردم این کاهش را احساس نمی‌کنند؟
آنگونه که مدیرکل جمعیت مرکز آمار ایران می‌گوید: «برای تهیه گزارش فصلی بیکاری، در سال به یک درصد خانوارها مراجعه می‌شود و چون این آمارگیری در فصول مختلف تقسیم می‌گردد به طور متوسط در هر فصل به 25صدم درصد خانوارها مراجعه می‌شود. علی اکبر محزون  با بیان اینکه، اگر 24میلیون خانوار داشته باشیم، در یک فصل به 240هزار خانوار مراجعه می‌کنیم و این نوع آمارگیری نه تنها در ایران که در کشورهای  دیگر هم همین‌طور است، می‌افزاید: از هر خانوار 50سؤال پرسیده می‌شود و بعد از طی 18فرآیند پردازش، نتایج استخراج و اعلام می‌شود.
وی با اذعان به اینکه آنچه درباره نرخ بیکاری بررسی و در سطح کلان قابل مشاهده است، شاید در حد یک خانوار مشاهده نشود، تصریح می‌کند: در هفته مرجع (مقصود هفته‌ای که به فرد مراجعه می‌شود) اگر 44ساعت کارکردن مبنا باشد، حتی اگر فرد یک ساعت در هفته مرجع کار کرده باشد، شاغل محسوب می‌شود.
وقتی کاهش نرخ بیکاری لمس نمی شود!
بنابراین از یک سو به نظر می‌رسد که نمونه آماری که برای تهیه گزارش طرح آمارگیری نیروی کار در نظر گرفته می‌شود و یک درصد جامعه آماری می‌باشد، کوچک است و از سوی دیگر مبنای یک ساعت کار کردن در هفته مرجع برای شاغل شدن فرد شاخص مناسبی برای اشتغال فرد نیست و همین دو عامل، لمس کاهش نرخ بیکاری برای مردم را دشوارتر کرده است.
با این همه، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان قزوین درباره علل کاهش نرخ بیکاری در استان طی شش ماهه نخست سال جاری به «فروردین امروز» می‌گوید: عوامل مختلفی را در این رابطه باید مدنظر قرارداد؛ از جمله پرداخت 5/1میلیارد دلار تسهیلات اشتغالزایی از صندوق توسعه ملی در کشور که در استان از همین محل، 190میلیارد تومان تسهیلات روستایی و 25میلیارد تومان تسهیلات غیرروستایی پرداخت شده است. در کنار این مورد، تسهیلات اشتغالزایی پرداخت شده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین وزارت جهاد کشاورزی را نیز باید در نظر گرفت که سبب توسعه زمینه‌های اشتغال در استان شده است.
مسعود بابایی با اشاره به تاثیرگذاری تحریم‌ها بر صنعت استان، می‌افزاید: تحریم‌ها گرچه آثار منفی مختلفی را به دنبال داشته، اما سبب اتفاقات مثبتی نیز در حوزه صنعت شده است؛ نساجی که صنعتی کارگربر است در یکسال گذشته در استان توسعه یافته و همزمان پس از تحریم‌ها شاهد توسعه واحدهای صنعتی قطعه‌ساز نیز در استان بودیم و توسعه فعالیت‌ها در این دو حوزه، باعث افزایش زمینه اشتغالزایی و در نتیجه کاهش نرخ بیکاری از 11درصد به 2/8درصد در استان شده است.
وی در ادامه در خصوص دورنمای وضعیت بیکاری در استان نیز تصریح می‌کند: نمی توان دورنمای مشخص را تعریف کرد، اما در قالب یک سناریو می‌شود شرایط را مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار داد. دورنمای آینده در این حوزه مبتنی بر شرایطی است که اتفاق خواهد افتاد. طبیعی است چنانچه تعاملات سیاسی و روابط بین‌المللی ما بهتر شود، وضعیت اقتصادی داخلی نیز بهبود خواهد یافت.
کاهش 25درصدی تعدیل نیروی انسانی
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان ادامه می‌دهد: همچنین کنترل و کاهش تورم می‌تواند از شدت فشار بر طبقات آسیب‌پذیر و حقوق‌بگیران ثابت بکاهد و ثبات اشتغال را به دنبال داشته باشد، اما اگر چنانچه این روند استمرار نداشته باشد می‌تواند با ریزش شدید نیرو در واحدهای تولیدی مواجه می‌شویم و نرخ بیکاری بار دیگر دو رقمی خواهد شد.
بابایی درباره مستندات قابل ارائه کاهش نرخ بیکاری در استان نیز یادآور می‌شود: براساس آمار قابل ارایه، با توجه به سیاست‌های تنظیم اشتغال که در استان اجرایی شده، تعدیل نیرو یا به اصطلاح ریزش نیرو در واحدهای استانی در شش ماهه اول امسال نسبت به مدت مشابه در سال گذشته، 25درصد کاهش داشته است.
 وی همچنین در این گفت و گو خاطرنشان می‌کند: در همین مدت، از یک سو برقراری مقرری بیمه بیکاری برای شاغلین بیکارشده 24درصد کاهش داشته و از سوی دیگر، رقم بیمه شده اجباری در استان که در پی اشتغال ایجاد شده است، به ۱۶۰هزار نفر رسیده است که این موارد به صورت مستند قابل ارائه بوده و می‌توان به استناد آنها، بهبود فضای کسب و کار را در استان طی سال جاری شاهد باشیم.
با آنچه اشاره شد به نظر می‌رسد عدم اعتماد عمومی نسبت به آمارهای رسمی، صرف‌نظر از صحت یا وجود اشکال در نوع آمارگیری تهیه نرخ بیکاری در کشور، سبب عدم پذیرش اینگونه آمارها توسط مردم شده است. مستندات ارائه شده توسط مسئولان استانی، گواه بر درستی این آمار هر چند با وجود برخی نواقص در نحوه تهیه آنها دارد، اما نباید این واقعیت عریان را نادیده گرفت که جامعه با توجه به وجود شکاف بی‌اعتمادی بین مردم و دولت، صرفا آمارهایی را خواهد پذیرفت که آن را از نزدیک لمس کند و تغییر را در وضعیت معیشت خود با فراوانی زمینه اشتغال، کاهش تورم و تنزل قیمت‌های صعودی شده در نتیجه گرانی‌‌های یکسال گذشته حس نماید.

علیرضا جوادی

دوشنبه 6 آبان 1398
09:20:30