عدلیه در دارالسلطنه قزوین

با پیروزی مشروطه‌خواهان، میرزا ابوتراب پزشکیان ملقب به مشاور اعظم، مامور تشکیل اداره «عدلیه» شد. او به یاری شیخ محمدحسین خویینی و شیخ محمدحسن زهرایی، عدلیه را که مسوولیت رسیدگی به امور حقوقی را داشت تشکیل داد. پس از او مصدق‌الممالک به ریاست عدلیه گمارده شد.
مصدق‌الممالک، سازمان جدیدی را برای عدلیه قزوین طرح‌ریزی کرد و با استقرار اداره عدلیه در عمارتی از مجموعه دولت‌خانه صفوی، شعبه‌های «محاکمات و محاسبات» را در آن برقرار کرد. کارهای اصلاحی مصدق‌الممالک با مخالفت گروهی از افراد صاحب‌نفوذ شهر که عدلیه را مانع مقاصد خود می‌دانستند، روبرو ‌شد و پس از مدت کوتاهی ناچار به کناره‌گیری گردید. با کناره‌گیری او، میرزا عبدالحسین برادر ادیب‌التجار تبریزی رییس شد. مولف مینودر، انتصاب میرزا عبدالحسین به‌عنوان رییس عدلیه قزوین را ناشی از تلاش‌ها و نفوذ برادر او که وکیل مجلس شورا بود، دانسته و می‌نویسد: «میرزا عبدالحسین مردی بی‌کفایت بود. خرابی عدلیه و رشوه‌خواری از زمان او شایع شد». بعد از عزل میرزا عبدالحسین، مدت کوتاهی هم نایب‌الصدر قزوینی به ریاست عدلیه برگزیده می‌شود، ولی مردم شهر از او به انجمن ولایتی شکایت کرده و با تهدید به اعتصاب عمومی و تعطیلی بازار زمینه را برای برکناری او فراهم می‌کنند.»
تا پیش از کودتای سال ۱۲۹۹ خورشیدی افراد مختلفی مسوولیت عدلیه قزوین را برعهده می‌گیرند که برخی از آنها بی‌کفایت و یا ناصالح بوده‌اند و تنها از تنی چند از این افراد به نیکی یاد شده است که از آن جمله می‌توان از شهیدزاده همدانی یاد کرد که به شدت با رشوه‌خواری مبارزه می‌کند و برای رفع مشکل مردم در شهر و دهستان‌ها دست به ایجاد «شعبه صلحیه» می‌زند.
براساس برخی اسناد، به موجب یک تلگراف در سال ۱۳۰۲ خورشیدی جمعی از سرشناسان شهر حمایت خود از اسعدالسلطان، رییس وقت عدلیه اعلام داشته و از ریاست وزراء و وزارت عدلیه خواسته بودند تا از انتصاب «شیخ حسن رانکوهی» به جای وی خودداری کنند.

شکوفه سلیمانی