خارجشدن پروژه متروی هشتگرد-قزوین از اولویت طرحهای وزارت راه و شهرسازی در حالی اتفاق میافتد که پیش از این در شهریورماه امسال، داوود محمدی، نماینده مردم قزوین در مجلس شورای اسلامی در جلسه بررسی مشکلات شهرک مهرگان گفته بود: «پروژه مترو در حال پیگیری است و بهزودی این طرح عملیاتی خواهد شد و در بودجه سال جاری نیز برای آن ردیف بودجه پیشبینی شده است.» اظهارات این نماینده مجلس تفاوت آشکاری با سخنان محمدزاده مدیرکل سابق راه و شهرسازی استان دارد که اظهار امیدواری کرده بود این طرح با اختیارات وزارت کشور عملیاتی شده و با بهرهگیری از فاینانس فاز اجرایی پروژه آغاز شود.
طرح احداث متروی هشتگرد به قزوین در سال ۸۵ کلید خورد و براساس مطالعات اولیه انجام شده، متروی تهران- کرج که با تصویب دولت بنا بود تا شهر جدید هشتگرد امتداد یابد به سمت قزوین ادامه مسیر میداد و با عبور در طول ۷۴ کیلومتری این مسیر، در ۵ ایستگاه نظرآباد، آبیک، کاسپین، محمدیه و قزوین برای جابجایی مسافران متوقف میشد.
در هشت سال گذشته همواره کارشناسان و مسوولان استان بر این عقیده بوده اند که این طرح جزو طرحهای اقتصادی مهم حملونقل کشور است و باید هر چه سریعتر به اجرا گذاشته شود و اجرای آن، علاوه بر امکان دسترسی آسان به مرکز کشور، کاهش زمان سفر، حذف ترافیک، امنیت رفتوآمد و جلوگیری یا کاهش آلودگی زیستمحیطی منطقه، باعث سبک شدن بار ترافیکی بزرگراه قزوین– تهران خواهد شد.
ضرورت هایی که دیده نمی شوند
عباس ظاهری، رییس شورای شهر قزوین در توضیح ضرورت اجرای این طرح میگوید: «قرار گرفتن در مسیر ۶ استان مهم و پر رفتوآمد کشور، انتقال سالانه بیش از ۵/۳ میلیون نفر از مبدأ شهرستان، وجود شهرکهای صنعتی متعدد که سهم بالایی در تولید ناخالص ملی و ایجاد اشتغال در کشور دارد، وجود ظرفیت بالا در احداث واحدهای صنعتی، بارگیری سالانه ۵/۴ میلیون تن کالا از مرکز استان، برخورداری از استعداد بالقوه در جذب جمعیت بهدلیل وجود دشت وسیع و مستعد برای کشاورزی، حضور یکصد هزار دانشجو در استان که عموما ساکن تهران هستند و بالاخره ظرفیت قابل توجه در جذب گردشگر بهدلیل وجود ۱۲۰۰ مرکز تاریخی از جمله الموت و زرشک کامان، گویای اهمیت راهاندازی خط متروی هشتگرد- قزوین است.»
داشتن یک میلیون نفر جمعیت یکی از شرایط قرار گرفتن شهرها در زمره کلانشهر است. از عوامل مؤثر در اولویتدهی برای احداث خطوط ریلی وجود کلانشهرها در مسیر آن است که شهر قزوین از آن بیبهره است و همین موضوع انتقال و امتداد خط مترو به این شهر را با تردیدها و انتقادهایی مواجه کرد.
راه اندازی قطار تندرو یا احداث مترو؟
اهمیت و ضرورت احداث سامانه ریلی بین شهری هشتگرد- قزوین، از نظر مسوولان استانی تا حدی بود که آنان را برآن داشت تا درخواست صدور مجوز برای امتداد خط مترو به این شهر را در سفر دوم رییسجمهور سابق در دستور کار قرار دهند، اما این طرح بعد از ارائه به هیات دولت در سفر دوم، تنها برای انجام مطالعات و کار کارشناسی در زمینه ضرورت اجرایی و عملیاتی شدن برای واگذاری به مشاور مورد تایید قرار گرفت.
قدرتاله علیخانی، نماینده سابق قزوین در مجلس دراینباره میگوید: «ابتدا پس از طرح موضوع، پیشنهاد مسوولان استان به هیات دولت مورد استقبال قرار نگرفت و راهاندازی قطار تندرو به جای آن پیشنهاد شد، اما از آنجا که ما بهدلیل شرایط خاص استان، معتقد به راهاندازی قطار شهری بودیم، در نهایت و پس از پیگیری مجدد، پیشنهاد احداث مترو برای بررسی و انجام مطالعات به مشاور سپرده شد.»
این طرح در نیمه اول سال ۸۸ برای بررسی به دانشگاه صنعتی اصفهان سپرده شد و بعد از چند ماه بررسی و انجام مطالعات توجیهی در زمینههای مختلف فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی، ضرورت احداث آن تایید و در مهرماه همان سال برای انجام کارهای پایانی به شورایعالی ترافیک فرستاده شد، اما درحالیکه برای اجرای آن ۳ هزار و ۵۷۰ میلیارد ریال در نظر گرفته شده بود و قرار بود با جذب سرمایهگذار و مشارکت بخش خصوصی پس از اتمام مطالعات، در پایان سال ۸۹ وارد مرحله اجرایی شده و ظرف ۵ سال به بهرهبرداری برسد، تب و تاب مسوولان استان فروکش کرد و اجرای آن مشمول مرور زمان شد.
وعده هایی که عملی نشد
از نیمه دوم سال ۹۱، بار دیگر موضوع پروژه متروی هشتگرد- قزوین تیتر رسانههای استان شد و این بار مسوولان وقت با اعلام اینکه این پروژه در سال ۹۲ کلنگزنی شده و در مدت ۵ سال به پایان خواهد رسید، امیدهای تازهای را در میان مردمی برانگیخت که تصور میکردند با رسیدن متروی هشتگرد به قزوین، تغییر و تحولاتی شگرف در عرصه حمل و نقل ریلی استان پدید خواهد آمد.
در موج جدید خبری، سرمایه لازم برای اجرای طرح ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد شده بود که بنا بود اعتبار مورد نیاز آن توسط یک بانک اتریشی و به صورت فاینانس تامین شود و یک شرکت چینی نیز مسوولیت احداث این خط را بر عهده بگیرد، اما پس از گذشت دو سال از این وعدهها، که حتی سخن از زیرسازی خط آهن این مسیر برای سرعت ۲۰۰ کیلومتری قطارها میرفت، به جز انجام مطالعه فاز اول پروژه، اقدام دیگری صورت نگرفت و وزارت راه و شهرسازی نیز اجرای آن را از اولویت طرحهای کلیدی خود خارج کرد و بدین ترتیب، عملی شدن این طرح که برخی آن را کلیدیترین پروژه استان در حوزه حمل و نقل ریلی میدانند، به اما و اگرهایی واگذار شد که به این زودیها، نه اعتباری برای آن تامین خواهد شد و نه کلنگی برای رسیدن مترو به قزوین، به زمین خواهد خورد.
مهدی رضایی
