بازار مسکن قزوین، این روزها فقط با تورم دستبهگریبان نیست؛ فضای مبهم اقتصادی، کاهش قدرت خرید، رکود معاملات و نگرانیهای ناشی از ماههای پرتنش اخیر، این بازار را وارد وضعیتی کرده که بسیاری از فعالان آن از «قفل شدن» معاملات حرف میزنند. در این میان، شاید مهمترین تغییر، عوض شدن نگاه مردم به خانه باشد؛ جایی که زمانی نشانه امنیت بود، حالا برای بسیاری به یکی از بزرگترین دغدغههای زندگی تبدیل شده است.
در یکی از بنگاههای املاک خیابان پادگان، فایلهای فروش روی میز چیده شده، اما مراجعهکنندهها بیشتر سؤال میپرسند تا معامله کنند. بعضیها قیمت میگیرند و میروند، بعضی دیگر چند بار بین خرید و انصراف مردد میشوند. مشاوران املاک میگویند بازار وارد مرحلهای شده که نه فروشنده جرأت تصمیم قطعی دارد و نه خریدار توان ریسک.
«احمد اکبری»، معلم و ساکن غیاثآباد، میگوید سالها تلاش کرده تا بتواند سرمایهای برای خرید خانه جمع کند، اما حالا احساس میکند بازار هر روز دورتر میشود. او میگوید: «قبلاً نگرانی فقط گرانی بود، اما حالا آدم مدام به آینده فکر میکند؛ اینکه اصلاً این وضعیت قرار است به کجا برسد.»
این تردید فقط میان خریداران نیست. «مهدی خجسته»، بازنشسته ساکن خیابان دانشگاه، قصد فروش خانهاش را داشته، اما حالا تصمیمش را عقب انداخته است. او میگوید اگر امروز خانهاش را بفروشد، شاید دیگر نتواند مشابه همان را بخرد؛ وضعیتی که باعث شده بسیاری از مالکان، فعلاً فقط نظارهگر بازار باشند.
در سوی دیگر بازار، مستأجران شرایط سختتری را تجربه میکنند. «اعظم پروینچی»، ساکن نوروزیان، میگوید صاحبخانهاش امسال رقم اجاره را بهقدری بالا برده که عملاً بخش زیادی از درآمد خانواده صرف هزینه مسکن خواهد شد. او میگوید بسیاری از مستأجران دیگر حتی به دنبال خانه بهتر نیستند؛ فقط تلاش میکنند از محله و شرایط فعلیشان دور نشوند.
«مهسا خاکباز»، کارمند بیمه، تجربه مشابهی دارد. او سال گذشته مجبور شده خانهاش را کوچکتر کند تا بتواند از پس اجاره بربیاید. حالا نزدیک به نیمی از حقوق ماهانهاش صرف اجاره میشود و میگوید بسیاری از خانوادهها آرامآرام از بعضی محلههای شهر حذف میشوند؛ نه به خاطر انتخاب، بلکه به دلیل ناتوانی مالی.
آنچه این روزها در بازار مسکن قزوین دیده میشود، فقط گرانی نیست؛ نوعی «کوچ اجباری خاموش» است. برخی خانوادهها از محلههای مرکزی و برخوردارتر به مناطق ارزانتر میروند و بعضی دیگر به خانههایی کوچکتر، قدیمیتر یا دورتر از محل کار و زندگیشان رضایت میدهند. تغییراتی که شاید آرام و بیصدا اتفاق بیفتد، اما بهتدریج چهره اجتماعی شهر را تغییر میدهد.
«فرشاد میران»، مشاور املاک، میگوید رشد قیمت زمین در برخی مناطق شهر طی ماههای اخیر شتاب بیشتری گرفته و همزمان، تعداد معاملات کاهش یافته است. به گفته او، بخشی از فروشندگان به دلیل نامشخص بودن وضعیت بازار حاضر به فروش نیستند و از طرف دیگر، بسیاری از متقاضیان خرید عملاً از بازار حذف شدهاند.
«فیروز شیوانیان»، یکی دیگر از فعالان بازار مسکن، معتقد است بازار بیش از هر زمان دیگری وارد فضای «انتظار» شده است؛ بازاری که همه در آن دست نگه داشتهاند. او البته میگوید در ماههای اخیر، بعضی مالکان تلاش کردهاند شرایط مستأجران را درک کنند و افزایش اجاره را محدود نگه دارند، اما فشار اقتصادی به اندازهای هست که این همراهیها هم همیشه دوام نیاورد.
«پژمان خلیلی»، نایبرئیس اتحادیه املاک استان قزوین میگوید: با آغاز سال جدید شاهد افزایش اجارهبها هستیم و پیشبینی میشود قیمت مسکن و اجاره تا شهریورماه روند صعودی داشته باشد.
خلیلی درباره نظارت بر اجارهبها نیز توضیح میدهد اتحادیه بهطور مستمر گشتهای مشترک برای بررسی افزایش اجاره صاحبخانهها دارد. طبق ماده۷ قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجارهبها، میزان افزایش اجاره باید سقف مشخصی داشته باشد که هر سال اعلام میشود و معادل ۵۰درصد نرخ تورم هر شهرستان است؛ بنابراین سقف افزایش اجاره در شهرهای مختلف متفاوت است.
به گفته او، این موضوع با همکاری اتحادیه، معاونت پیشگیری اداره اماکن، سازمان تعزیرات و اتاق اصناف رصد میشود و مشاوران املاک و مالکان حق ندارند بیش از درصد تعیینشده اجارهبها را افزایش دهند. همچنین مستأجران تا پنج سال فرصت دارند در صورت تخلف، موضوع را پیگیری کرده و حق خود را از مالک مطالبه کنند.
در همین حال، کارشناسان شهری هشدار میدهند ادامه روند فعلی میتواند در آینده نزدیک، بازار ساختوساز را هم تحت تأثیر قرار دهد. افزایش هزینه مصالح ساختمانی، دستمزدها و هزینههای جانبی، ساخت مسکن را دشوارتر کرده و ممکن است عرضه واحدهای جدید را کاهش دهد؛ اتفاقی که در نهایت دوباره فشار بیشتری به بازار اجاره وارد میکند.
«مهدیس تفضلی»، کارشناس شهرسازی، معتقد است بازار امروز مسکن فقط یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه به مسئلهای اجتماعی تبدیل شده است. به گفته او، وقتی بخش بزرگی از درآمد خانوار صرف اجاره میشود، طبیعی است که کیفیت زندگی، آرامش روانی و حتی تصمیمهای مهم خانوادگی تحت تأثیر قرار بگیرد.
او میگوید ادامه این وضعیت میتواند شکاف میان مناطق مختلف شهری را عمیقتر کند؛ چراکه بسیاری از خانوادهها ناچارند صرفاً براساس توان مالی، محل زندگی خود را انتخاب کنند، نه براساس کیفیت زندگی یا نیاز واقعیشان.
بررسی میدانی «فروردین امروز» نشان میدهد بازار مسکن قزوین این روزها بیش از هر چیز گرفتار نوعی بیاعتمادی و نگرانی عمومی است؛ بازاری که در آن نه خریدار با اطمینان تصمیم میگیرد، نه فروشنده با خیال راحت معامله میکند و نه مستأجر میداند تابستان آینده، همچنان توان ماندن در همان خانه را خواهد داشت یا نه.
شاید امروز، مهمترین مسئله بازار مسکن فقط قیمت نباشد؛ بلکه از بین رفتن تدریجی همان حسی باشد که خانه را برای آدمها به محل «آرامش» تبدیل میکرد.
