به گزارش فروردین امروز؛ در شرایطی که سایه جنگ بر بخشی از جغرافیای ایران و منطقه سنگینی میکند، دغدغه سلامت روان، به اولویتی جدی برای بسیاری از خانوادهها تبدیل شده است.
«محمدرضا یوسفی»، کارشناس سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قزوین در گفتوگو با «فروردین امروز» بر اهمیت مراقبت روانی در چنین شرایطی تأکید میکند و راهکارهایی عملی برای عبور از این دوران پرتنش ارائه میدهد.
یوسفی با اشاره به اینکه اولین واکنش طبیعی به شرایط جنگی اضطراب و نگرانی است، میگوید: «ما نمیتوانیم جلوی اضطراب اولیه را بگیریم، اما میتوانیم آن را مدیریت کنیم. ایجاد نظم در برنامه روزانه، کاهش مدتزمان مواجهه با اخبار، حفظ ارتباط با دوستان و خانواده، و پرداختن به فعالیتهای هدفمند مانند مطالعه، نوشتن یا ورزش، میتوانند به ذهن کمک کنند تا از آشفتگی مداوم فاصله بگیرد و تعادل روانی خود را حفظ کند.»
او همچنین تکنیکهای سادهای مثل تنفس عمیق، پیادهروی کوتاه، نقاشی یا حتی مکالمه با یک دوست را مؤثر میداند و تأکید میکند: «همین فعالیتهای ساده میتوانند ذهن را از چرخه اضطراب بیرون بکشند.»
به گفته یوسفی، تجربه زیسته در مناطق در معرض تهدید نشان میدهد که علائم اضطراب مانند بیخوابی، تپش قلب، وسواس فکری و پرهیز از فعالیتهای روزمره به سرعت بروز میکنند و اگر کنترل نشوند، سلامت روان فرد و خانواده را تهدید میکنند.
او هشدار میدهد: «ذهن انسان شبیه اسفنج است؛ اگر پیوسته در معرض تنش قرار گیرد، فرسوده میشود. افراد ممکن است زودرنج، بیحوصله یا حتی دچار حس بیارزشی شوند.»
کودکان و نوجوانان، آسیبپذیرترین گروهها در بحرانها هستند. یوسفی با اشاره به واکنشهای غیرمستقیم کودکان نظیر پرخاشگری، شبادراری و چسبندگی بیشازحد به والدین میگوید: «بهترین راه کمک به کودکان، حفظ آرامش والدین، گفتوگوی ساده و صادقانه، و دعوت به بازی و نقاشی است تا احساسات خود را بیرون بریزند.»
برای نوجوانان نیز، حفظ ارتباط عاطفی، اعتمادسازی، و باز کردن باب گفتوگو درباره آینده اهمیت ویژهای دارد. یوسفی اضافه میکند: «بیانگیزگی، افت تحصیلی یا منزویشدن نوجوانان، میتواند نشانه اضطراب پنهان باشد.»
او درباره واکنشهای عمومی مردم در شرایط بحران میگوید: «بسیاری از افراد در واکنش به حس ناامنی، به خرید بیشازحد، پرهیز از حضور در مکانهای عمومی یا نگرانی از آینده شغلی و مالی روی میآورند. این وضعیت میتواند مشارکت اجتماعی را کاهش داده و حس انزوا را گسترش دهد.»
یوسفی تأکید میکند که در چنین شرایطی، افزایش ارتباطات حمایتی، پرهیز از درونیکردن اخبار و احساسات منفی و حتی یادگیری مهارتهای ساده برای کنترل اضطراب از مؤثرترین راههای حفظ آرامش است.
او همچنین ارتباط همدلانه و بدون قضاوت، گوشدادن فعال، و فراهمکردن فضای گفتوگوی آزاد برای کسانی که در سکوت، رنج میبرند را نوعی درمان دانست و افزود: «وقتی فرصتی برای تخلیه عاطفی فراهم میشود، ذهن آرامتر شده و فرد میتواند راحتتر با فشارهای روانی مقابله کند.»
پیشنهادهایی مانند نوشتن احساسات، آموزش تکنیکهای ذهنآگاهی، یا حتی مشاورهگرفتن از متخصصان سلامت روان، از جمله راهکارهای کاربردی معرفیشده توسط این کارشناس است.
یوسفی در پایان میگوید: «جامعهای که یاد بگیرد در بحران آرام بماند، هرگز شکست نخواهد خورد. اضطراب، اگر به درستی مدیریت نشود، میتواند ویرانگرتر از هر موشکی باشد.»
او به شماره تماس ۴۰۳۰ اشاره میکند که به صورت رایگان، خدمات مشاوره روانشناختی در شرایط بحران ارائه میدهد و میافزاید: «مراقبت از روان، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت در روزهای سخت است.»
