چند قدم مانده به غروب، بازار قزوین آرامتر از سالهای گذشته نفس میکشد. نه از آن شلوغی آشنای روزهای پایانی سال خبری هست و نه از آن هیجان همیشگی خریدهای دقیقه نودی. ویترینها پر است، قفسهها رنگ دارند، اما در میان این وفور، چیزی کم است؛ شوقی که همیشه پیش از نوروز در نگاه مردم موج میزد.
قزوین در ۱۸ و ۱۹دیماه فقط شاهد یک واقعه تلخ نبود؛ به آیینهای بدل شد که در آن، آنچه سالها زیر پوست شهر انباشته شده بود، بیپرده دیده شد: خشمهای فروخورده، بیاعتمادیهای مزمن، زبانهایی که دیگر به هم نمیرسیدند و خانوادههایی که ناگهان در میانه التهاب، زندگیشان به دو نیم شد. مرگ انسانها، در هر زمینه و هر شرایطی، خط قرمزی است که جامعه نباید از آن عبور کند؛ و وقتی این خط شکسته میشود، مسئله دیگر صرفاً «مدیریت بحران» نیست، بلکه پرسشی بنیادیتر پیش روی ما قرار میگیرد: چگونه به نقطهای رسیدهایم که جان انسانها در میدان التهاب، چنین بیپناه میشود؟
سخنگوی دولتی که بیش از آنکه از تحقق «وعدهها» سخن بگوید، به روایت «علتها» پناه میبرد؛ دولتی که زبانش بیشتر زبان توضیح شرایط بحرانی است تا یادآوری تعهداتی که با آنها مردم را پای صندوق رأی آورد. «فاطمه مهاجرانی» درسفرش به قزوین نیز همین مسیر را ادامه داد: تشریح جنگ ترکیبی، برشمردن فشار تحریمها، اشاره به فرسودگی سرمایه اجتماعی و تأکید بر ناگزیربودن اصلاحات. روایت او منسجم بود، اما پرسش اصلی همچنان بیپاسخ ماند؛ اینکه در میان این همه «چرایی»، سهم «چه باید کرد» کجاست؟
تورم لجامگسیخته، دغدغههای معیشتی، فشار تحریمها و سایه تبعات سیاسی–اجتماعی پس از «جنگ ناجوانمردانه 12روزه» زندگی روزمره را به یک آزمون دائمی تبدیل کرده است؛ آزمونی که فقط در بازار و خانهها جریان ندارد، به دانشگاه هم رسیده. دانشگاهی که زمانی مرکز بحثهای پرشور و کانون سیاستورزی بود، امروز بیش از هر چیز زیر فشار «اقتصاد» و «آینده مبهم» نفس میکشد. همین واقعیت، در نشست پرسش و پاسخ دانشجویی با نمایندگان استان قزوین در مجلس شورای اسلامی با عنوان «بر مدار مجلس» خودش را نشان داد: سالن پر نشد.
بازار شلوغ است، اما نه پرهیاهو. چند روز مانده به طولانیترین شب سال، علافراسته بازار سنتی قزوین مملو از رفتوآمد است، اما سنگینی فضا را میشود در نگاهها دید؛ نگاههایی که بیشتر از آنکه به انتخاب فکر کنند، درگیر حسابوکتاباند. مردم مقابل بساط میوهفروشان و آجیلفروشان مکث میکنند، قیمتها را زیر لب مرور میکنند و بسیاری، بیآنکه چیزی بخرند، عبور میکنند.
در نشستی صریح و بدون سانسور پس از ۵۱۶ روز، نماینده مردم قزوین، آبیک و البرز در مجلس شورای اسلامی از خبرنگاران به عنوان «سربازان جهاد تبیین» یاد کرد و در پاسخ به پرسش اختصاصی «فروردین امروز» درباره تبعیض در اجرای قانون و رانتهای اقتصادی، از برخورد با «دانهدرشتها» و تشکیل جلسات ماهانه سه قوه در استان برای پیگیری پروندههای بزرگ خبر داد.
ادامه حیات انسان به تأمین نیازهایش وابسته است و یکی از اساسیترین این نیازها، نیازهای اقتصادی محسوب میشود. خانواده بهعنوان نخستین و مهمترین نهاد اجتماعی، در فرآیند تأمین این نیازها نقشی کلیدی ایفا میکند. در این میان، زن به عنوان مادر در خانواده جایگاهی بنیادین دارد که در شرایط بحرانی اقتصادی و اجتماعی این نقش بیشتر خود را نمایان میسازد. با در نظر گرفتن مسئولیتهای مستمر و سنگین زنان در اداره امور خانه، حمایت و توجه همسر و جامعه، به ویژه در شرایط بحرانی، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.