دیروز: هدیه‌ای به مردم صلح‌طلب

حتی اگر این صدا، صدای گوش‌خراش تلفن همراه آدم در سپیده‌دم یک روز زمستانی باشد، آن هم وقتی که پتوی گرم را به خودت پیچیده‌ای و لذت خواب را با هیچ چیز دنیا عوض نمی‌کنی. حمید تقوی زنگ می‌زند و از خواب بیدارم می‌کند تا خبر جایزه‌گرفتن اصغر فرهادی در «گلدن گلوب» را بدهد. گمان می کنم ساعت چهار یا پنج صبح یک روز زمستانی در دی‌ماه سال۱۳۹۰٫ شاید آنقدر شادی‌ام با شادی‌اش خوب ترکیب می‌شود که اسفندماه همان سال در همان ساعت‌ها زنگ می‌زند تا خبر اسکار بهترین فیلم‌نامه اصغر فرهادی را برای فیلم «جدایی نادر از سیمین» بدهد. باز هم به‌جای دلخوری از حمید، آنقدر شاد می‌شوم که همچون کودکان، شادی‌ام را بیرون می‌ریزم -چه خوب است این شادی کودکانه و چه عالی است دنیای کودکان، که صداقت در آن دیدنی‌تر است-، شادیی که فقط درون من و حمید نیست؛ خیلی‌ها مثل ما شاد شده‌اند. البته کسانی هم هستند که این موضوع باعث دلخوری و ناراحتی‌شان شده است، کسانی که بعضی‌هاشان مرا یاد ضرب‌المثل معروف: «دیگی که برای من نجوشد بهتر است سر سگ توش بجوشد!» می‌اندازد؛ آدم‌هایی که دلواپسی‌شان ریشه در مغایرت با منافع ذهنی خودشان دارد، کسانی که خودشان را مدار دنیا می‌دانند و خیال می‌کنند فقط خودشان، فکر و دین و تعهد و وطن‌پرستی و عدالت و همه خوبی‌ها را دارند. برخی از این ناراحت‌شدگان، جایزه اصغر فرهادی را به‌خاطر سیاه‌نمایی می‌دانند که من و ما آن را بیان معضلات می‌دانیم.
این آدم‌ها مرا یاد نشستی می‌اندازند که در دهه هشتاد در جشنواره فیلم فجر برگزار شد؛ نشستی که سخنرانانش از بین مدیران و برنامه‌ریزان جشنواره‌های مختلف بود. ابوالقاسم طالبی، که آن سال‌ها سردبیر نشریه‌ای سینمایی بود و هنوز «قلاده‌های طلا» را ساخته بود در اعتراض به سیاست جشنواره‌ها کلی شعار داد و دست‌آخر هم گفت: شما فقط به فیلم‌هایی از ایران جایزه می‌دید که سیاه‌نمایی باشد. میهمانانِ نشسته بر صندلی‌های روی سن بعد از ترجمه‌شدن حرفهای سازنده قلاده‌های طلا نگاهی به هم کردند و کسانی که جلو نشسته بودند حیرت و پوزخندِ توی چهره آن‌ها را دیدند. دست‌آخر یکی که نامش را یادم نیست باتعجب پرسید: مگر در کشور شما جشنواره‌ها اینطوریند؟ بعد هم از معیار هنری فیلم‌ها و نو بودنشان، برای انتخاب در جشنواره‌ای که خودش مدیرش بود سخن گفت. او همچنین گفت که هر جشنواره‌ای چارچوب و اصولی دارد که هیچ‌کدامش ربطی به سیاست ندارد او در صحبت‌هایش در پاسخ به اعتراض طالبی این را هم گفت که تابه‌حال فیلم‌های زیادی از فلسطین در جشنواره‌های مختلف جایزه گرفته‌اند که ضد آمریکا و اسراییل بوده‌اند. البته جایزه به‌خاطر مفهوم نبوده به‌خاطر ساختار قابل‌قبول هنری بوده، بگذریم. در زمستان سال ۹۰ اصغر فرهادی به‌عنوان یک ایرانی به میلیون‌ها نفر در جهان اعلام کرد ملت ایران صلح‌طلب است. بی‌تردید بیان این حرف از ناحیه یک هنرمند برتر بیش‌از بیان هر کس دیگری قابل‌پذیرش، یا حداقل قابل‌بررسی بود؛ خداکند دلواپسان از اینکه اصغر فرهادی ملت ایران را صلح‌طلب دانسته، دلواپس‌تر نشده باشند!

امروز: یک شادی دیگر
حالا دیگر خیلی‌ها می‌دانند فقط بُرد تیم ملی والیبال و فوتبال شادکننده نیست. وقتی فروشنده وارد رقابت جشنواره فیلم کن شد، خیلی‌ها پیگیر این موضوع بودند؛ طرفداران سینمای فرهادی پیگیر انعکاس نمایش فیلم فروشنده بودند و دلواپسان هم ازابتدا حکم را صادر کرده بودند؛ ندید می‌دانستند اصغر فرهادی نمی‌تواند فیلم خوب بسازد، فیلم مطلوبی که نظرات آنها را تامین کند و به‌جای باورهای خودش از باورهای آنها بگوید! فیلم دو جایزه خوب گرفت و شادی خیلی‌ها را باعث شد. اصغر فرهادی حرف‌های خوبی زد و از آن مهم‌تر لابد فیلم خوبی ساخته است که بیشتر کسانی که فیلم را دیده‌اند از آن به‌عنوان یک فیلم خوب یاد می‌کنند راستی یکی از دوستان می‌گفت مصداق واقعی دلواپسان، اصغر فرهادی است که دلش برای ایران می‌تپد و از مشکلاتی می‌گوید که اگر برطرف شود کشور بهتری خواهیم داشت.

فردا: انتظار، انتظار، انتظار
چقدر خوب است موفقیت هنرمندان، ورزشکاران، دانشمندان و… ایرانی که وقتی از موفقیت آنها سخن می‌گویند نام ایران عزیز نیز در گوش جهانیان یادآور خوبی‌ها می‌شود نه بدی‌ها؛ بدی‌هایی که هیچ ربطی به ایران ندارند.
حسن لطفی