دیروز : سال تحویل در بانک

کار تمیز و بی دردسری هم هست، اما اگر گرسنگی و دردسر می خواهی برو سراغ آن دوتای دیگر. طاقت  دردسر و گرسنگی نداشتم، ولی با خودم باور قدیمی ترها را تکرارکردم؛ «آن که دندان داده نان هم می دهد». اگرچه اعتبار دانشگاه هنر بیشتر بود، شوق و اشتیاق فیلمسازی باعث شد تا مرکز اسلامی فیلمسازی را انتخاب کنم. دوره ای که اگر چه به جای دوسال، چهار سال به طول انجامید، پربار بود و رضایت بخش. اما با اتمام دوره وقتی سال ۷۰  به قزوین برگشتم مطلبی از همینگوی روحیه کارمندیم را تقویت کرد. نوشته  بود؛  فقر و نگرانی ذهن را سپید می کند. از طرف دیگر چند ماه نان در آوردن از سینما حالیم کرده بود که این هنر، نان هم داشته باشد، آسایش و  قناری بازی ته عمر را ندارد. پس برگشتم به گزینه اول. این بار در آزمون استخدامی بانک صادرات ایران شرکت کرده و قبول شدم. اولین محل کارم  شعبه بلاغی شد و بعد شهر صنعتی البرز. همین دو شعبه کافی بود تا متوجه شوم مشاور عزیز در خصوص زندگی آرام و بی دغدغه بانکی ها کمی تا قسمتی نیمه پر لیوان را دیده. کار در بانک یعنی ارتباط رخ به رخ با مردم. مردمی که وقتی وارد بانک می شوند صبوری ورود به خیلی از سازمان ها و ادارات را ندارند. از آن مهمتر در آن روزها  حساب و کتاب دستی بود؛ برگه های سیتواسیون، بردورهای مختلف، دفترهای روزانه و… باید ثبت می شد. حساب و کتاب باید هر روز می خواند و این یعنی ساعت کار متغییر، یعنی باید آنقدر بمانی تا حسابت بخواند. گاهی وقت ها، بنده خدایی از بین مشتریان پولی را به اشتباه زیاد می گرفت و می رفت (بعضی هام خیال می کردند پول باد آورده است و می گفتند از جیب دولت در آمده و نمی دانستند تا تحویلدار پول را نگذاشته، نمی تواند از شعبه بیرون بیاید) یا زیاد می داد و تحویلدار متوجه نمی شد. هر دو شکلش مساوی با دردسر بود (حالا هم هست) دردسر همراه با  گشتن. گشتن تا… ته ماه که می شد ماندن تا نیمه شب طبیعی بود؛ جمع زدن، شوخی کردن، کمک کردن و… البته جالبتر از همه نگاه مردمی بود که می آمدند و در حالی که به آدم های پشت کرکرهای مشبک پایین آمده نگاه می کردند، دستی تکان می دادند و رد می شدند. عید که می شد ماندن طولانی تر می شد؛ پاسی از صبح گذشته به خانه می رسیدیم، البته با غذایی که به حساب رییس شعبه خورده بودیم . غذای روزهای پایانی سال پای او بود… یادش بخیر غذاهایی که مرحوم سودمند می آورد، حکایتی داشت؛ خوشمزه و با مخلفات فراوان. البته بیشتری ها ترجیح می دادند برای جلوگیری از عصبانی تر شدن عیال مربوطه که از غیبت بابت کمک رسانی دم عید از همسران بانکی شان دلگیر بودند، حقوق یک ماه خود را به چلوکبابی های معروف شهر بدهند و….. توی این سال ها یک نکته را خوب متوجه شده ام، برای خیلی از کارمندان بانک ساعت کاری مشخص، تعطیلی، عید، عزا و… معنای رایج را ندارد، اما انگار کمتر کسی این را متوجه شده باشد. آخر من یادم نمی آید هیچوقت در هیچ برنامه تلویزیونی یا رادیویی یا… وقتی مجری با حرارت زیاد از کسانی که کنار خانواده نیستند و…  تعریف می کند، حرفی از این افراد زده باشد.

امروز : بانکی های کشیک  
شاید خیلی ها ندانند بانکداری ایران پیشقراول دولت الکترونیک کشور است و با بانک ها و بانکی ها، فرهنگ سازی بهره از امکانات نوین فراهم گردیده است، البته این اتفاق تاثیر خودش را در سیستم بانکی هم نشان داده است. سیستم بانکداری نوین بار زیادی از روی دوش بانکی ها برداشت، هر چند بار زیادتری هم روی دوش آنها گذاشت. شاید ندانید پر کردن جیب بزرگ دستگاه های خودپرداز برای برخی بانک ها ساعت ندارد. دستگاه که بی پول شود صداش در می آید؛ جمعه، روز عید، روز شهادت، روز… شاید خیلی ها دقت نکرده اند که تعداد زیادی از شعبه های بانک ها از همان اولین روز عید نوروز باز هستند. البته بعضی ها هم که متوجه می شوند یادشان می رود توی تشکرهاشان حرفی از بانکی ها بزنند. چراش را من نمی دانم، شاید به خاطر این باشد که بانکی ها آنقدر سرشان به کارشان گرم است که فرصت حرف زدن از خودشان را ندارند، شاید هم به خاطر نداشتن  سخنگو و تریبون باشد. البته شاید، شاید هم به سر وکار داشتن بانکی ها با پول و سود و زیان برگردد. البته این یکی را با تردید می گویم .چون توی دنیای امروز کاری وجود ندارد که پول و سود و زیان در آن نقش نداشته باشد، حتی مشاغل غیر انتفاعی هم به شدت انتفاعی شده اند. خدا را چه دیدید شاید امسال نوروز آمار توجه کنندگان به بانکی ها بیشتر شود .

فردا: بانکی های پشت صحنه
تصور تعطیلی خدمات بانکی حتی برای یک ساعت در ساعات آغازین روز هم مشکل است،  اما این طور که روزگار و علم پیش می رود کم کم هر خانه ای دارای چند شعبه بانکی می شود. تحویلداران بانک تبدیل به پایانه فروشگاهی، دستگاه خودپرداز، خود دریافت، موبایل بانک و… می گردند،  اما همین جا بگویم کارکنان بانک برایشان فرقی نخواهد کرد. حرفه بانکداری مثل برخی از مشاغل؛ پرستاری، نیروی انتظامی، صدا و سیما، روزنامه نگاری و… ۷۲۴ اند؛ یعنی ۲۴ ساعت و هفت روز هفته آماده برای کار!