جوانی، دورهای از عُمر است که نیازهای عاطفی و غریزی جوان اوج میگیرد و مقطعی پر از شور در زندگی او آغاز میشود. این دوران اما، فصل دیدهشدن او نیز است و از همین رو، جوانان میکوشند با نوع آرایش و پوشش خود دیده شوند که نتیجه مطالعات جامعه شناسان نشان میدهد این نیاز به دیدهشدن در میان دختران جوان، بسیار بیشتر از پسران است.
مشکل در کجاست که نیاز غریزی جوان برای دیده شدن، توسط مسوولان فرهنگی و سیاست گذاران اجتماعی جامعه چندان مورد توجه قرار نگرفتهاست. این پرسش را با یک عضو هیات علمی دانشگاه شریعتی در میان گذاشتیم.
لباس بازتاب هویت فکری
دکتر محبوبه الهی با بیان اینکه یکی از مشکلات رشته طراحی عدم مشخص شدن ارزشهای آن است، میگوید: «عدم شناخت این مؤلفه مهم باعث کمرنگ شدن تأثیر طراحی لباس با توجه به شئون اسلامی و دینی شدهاست.»
وی با تاکید بر اینکه لباس جایگاه هویتی و فکری انسان در جامعه را بیان میکند، میافزاید: «نقش هویتی پوشش در جامعه به فراموشی سپرده شدهاست و امروز شاهد لباسهایی هستیم که نمادهایی بر روی آن حک شدهاست که نسبتی با هویت ما ندارد و متأسفانه جامعه ما بدون شناخت از علت و عقبه شکلگیری این نمادها و بدون درنظر گرفتن جنبه فرهنگی آن، به راحتی این لباسها را میپوشند.»
این عضو هیات علمی دانشگاه، طراحی لباس در کشور را دارای مشکلات و معضلات بسیار میداند و معتقداست: «متأسفانه طراحان لباس در کشور ما بدون شناخت از نیازهای فکری، دینی و اجتماعی جامعه هدف، به طراحی لباس میپردازند و نتیجه آن را امروز در وضعیت پوشاک جامعه شاهد هستیم.»
دکتر الهی با بیان اینکه مدلهای طراحی شده لباس در ایران به هیچ عنوان با الگوهای ایرانی ـ اسلامی پوشش همخوانی ندارد و دارای تضاد است، تأکید میکند: «طراحی لباس در کشور متناسب با شئون دینی، عقبه فکری و حتی تاریخی کشور صورت نمیگیرد و همین امر کشور را از نظر فرهنگی با مشکلات زیادی روبرو کردهاست که در سال های اخیر پیامدهای آن را شاهد بوده ایم.»
تغییر پوشش نشانه تغییر سبک زندگی
یک آسیب شناس اجتماعی، از زاویه دیگری به این موضوع مینگرد. دکتر مجید ابهری بر این باور است که تغییر پوشش افراد، نه فقط به علت عدم جایگزینی پوششهایی با طرحهای برگرفته از الگوهای ایرانی – اسلامی است که ناشی از تغییر سبک زندگی آنهاست.
وی با بیان اینکه، متاسفانه بعضی از بانوان و دختران جوان، تحت تاثیر سریالها و فیلمهای ماهوارهای و بعضی دیگر فقط براساس تقلید اقدام به استفاده از پوشاک مینمایند، میگوید: «نود درصد از این افراد فلسفه این نوع پوشاک را نمیدانند و فقط برای عقب نماندن از قافله، به اصطلاح امروزیها، دست به حرکاتی میزند که باعث بروز ناهنجاریهای رفتاری میگردد. بعضی از بانوان تصور میکنند که با اینگونه پوشاک زیباتر میشوند درحالی که نه تنها البسه یاد شده زیبایی به همراه نمیآورد بلکه ابزاری برای تحریک دیگران میشود.»
دکتر ابهری با اشاره به بیماری سندروم خودنمایی در این افراد اظهار میدارد: «در یک بررسی رفتاری، ۷۵ درصد از کسانی که از پوشاک زننده استفاده میکنند دچار سندروم خودنمایی هستند. این ناهنجاری یکی از علل خودنمایی است و به افرادی که دارای آن میباشند با جلب توجه دیگران و نگاههای آنها احساس رضایت مینمایند در روانشناسی به این سندروم، هیستوروم یونیک گفته میشود که جوزدگی و خروج از رفتارهای منطقی نیز بر همین علت استوار میباشد.»
وی یادآور میشود: «ساپورتهای که اخیرا وارد کشور شده، فقط برای سالنهای رقص و باله میتواند مورد استفاده قرار میگیرد، نه در خیابانها و معابر. در این صورت است که تحریکات جنسی باعث بروز رفتارهای غیر منطقی و قانون شکنانه می گردد.»
سیاست زدگی سازمان های مسوول
این استاد دانشگاه، با تاکید بر اینکه مقابله با پوشاک غیر متعارف فقط نباید به عهده نیروی انتظامی باشد، بلکه باید از تولید و ورود آنها جلوگیری شود، معتقداست: «متاسفانه در ده سال گذشته سازمانها و نهادهای فرهنگی دچار سیاست زدگی شده و به این گونه مسائل توجه چندانی ننمودهاند. ما دچار پرکاری فرهنگی بیرونی و کم کاری فرهنگی درونی شدهایم. فرهنگ سازی و تغییر سبک زندگی یکی از اصلیترین ابزار پیشگیری و مقابله میباشد. با ارائه پوشاک بر اساس موازین اسلامی و در چارچوب مطلوب جوانان، میتوانیم با اینگونه پوشاک که به نوعی توهین به شخصیت زنان نیز محسوب میشود، مقابله کنیم.»
نکتهای که این آسیب شناس اجتماعی در فراز پایانی دیدگاه خود بیان کرد و پیش از آن نیز مورد تاکید دکتر محبوبه الهی قرار گرفت، این واقعیت را بیشتر نمایان میسازد که مسوولان فرهنگی جامعه برای مقابله با آنچه که تهاجم فرهنگیاش مینامند، از فرهنگسازی، تغییر سبک زندگی و جایگزینی پوششهای متنوع مبتنی بر باورهای ملی و اعتقادی به جای انواع پوششهای الگو گرفته از برنامههای ماهوارهای غفلت ورزیدهاند. غفلتی که برای مشاهده نتایج آن، لازم نیست به جستجو در گوگل بپردازید.
کافی است عصر یک روز تابستانی، سری به خیابان خیام قزوین بزنید و انواع مانتوهای بی دگمه و کوتاه و ساپورتهای بدن نما را بر تن دختران جوان ببینید و فراموشتان بشود که این شهر را، روزی دارالجنه هم مینامیدند!
مهدی رضایی
