اینبار اما مدیرعامل نیروگاه از سوختی تازه سخن میگوید؛ مازوت کمگوگرد، امیدی برای آسمانی روشنتر. با این حال، تردید در میان کارشناسان و تجربهی زمستانهای گذشته هنوز پابرجاست: آیا اینبار میتوان زمستان را بدون دود گذراند؟
«ابوالفضل موتابها»، مدیرعامل نیروگاه شهید رجایی، در نشست خبری اخیر خود اعلام کرد که بیش از ۳۴میلیون لیتر مازوت کمگوگرد برای ماههای سرد سال تأمین شده است. به گفتهی او، این اقدام برای «کاهش آلایندگی و رعایت استانداردهای زیستمحیطی» انجام میشود.
نیروگاه شهیدرجایی در ۲۰کیلومتری شرق قزوین و در مسیر اتوبان قزوین–کرج قرار دارد؛ یکی از بزرگترین نیروگاههای حرارتی کشور که حدود ۳.۵درصد برق ایران را تولید میکند. اما در سالهای اخیر، همین مجموعه یکی از عوامل اصلی آلودگی فصلی در استان قزوین بوده است، بهویژه در زمستانهایی که مصرف گاز اوج میگیرد و نیروگاه ناچار به استفاده از نفتکوره (مازوت) میشود.
زمستانهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱ را مردم قزوین به یاد دارند؛ روزهایی که شاخص آلودگی هوا از مرز خطر گذشت و آسمان خاکستری، تصویر شهر را در شبکههای اجتماعی فرا گرفت. آنزمان شهروندان میگفتند: «قزوین نفس ندارد.»
موتابها با تأیید استفاده فصلی از مازوت توضیح داد: «اولویت ما استفاده از گاز طبیعی است، اما در صورت کمبود، مجبوریم از سوخت مایع استفاده کنیم. امسال طبق مصوبهی هیئت وزیران، وزارت نفت موظف شده نفتکوره با گوگرد کمتر از یک درصد در اختیار نیروگاهها قرار دهد تا میزان آلایندگی کاهش یابد.»
اما پرسش اینجاست: آیا «کمگوگرد» بودن مازوت، راهحل است یا فقط مُسکن؟
کارشناسان محیطزیست معتقدند هرچند کاهش گوگرد، میزان انتشار دیاکسید گوگرد را پایین میآورد، اما سایر آلایندهها مانند ذرات معلق (PM2.5)، کربن و نیتروژن اکسیدها همچنان در هوا باقی میمانند و سلامت شهروندان را تهدید میکنند؛ بهویژه در روزهای وارونگی هوا که آلودگی در لایهی تنفسی شهر محبوس میشود.
از نگاه فنی نیز، نیروگاه شهید رجایی با ۳۳سال عمر و راندمان ۴۰درصدی، از فناوری روز جهان فاصله دارد. در حالیکه نیروگاههای مدرن سیکل ترکیبی در جهان راندمانی بیش از ۶۰درصد دارند، این اختلاف به معنای سوخت بیشتر و آلودگی افزونتر است.
با اینهمه، مازوت کمگوگرد میتواند قدم اول در مسیری طولانی باشد، مسیری که به بازسازی فناوری نیروگاهها و حرکت بهسوی انرژیهای تجدیدپذیر منتهی میشود. امروز بیش از ۶۵درصد برق جهان از منابع فسیلی تأمین میشود، اما کشورهایی که زودتر به انرژی پاک روی آوردهاند، توانستهاند هم آسمانشان را حفظ کنند و هم هزینههای انرژی را کاهش دهند.
قزوین در میانهی این دوگانه ایستاده است: نیاز به برق پایدار از یکسو، و حق مردم برای هوای پاک از سوی دیگر.
اگر وعدهی سوخت پاک امسال به واقعیت تبدیل شود، شاید زمستان پیشرو آغاز فصلی تازه برای این شهر باشد، فصلی که در آن، نفس کشیدن دیگر با دود معنا نشود.
