اما در طول بیش از دو دهه، این نهاد مردمی با چالشهای متعددی مواجه شده است: از تضعیف جایگاه نظارتی شوراها و گاه نادیده گرفتن مصوبات آنها از سوی شهرداران و فرمانداران، تا بروز مواردی از سوءاستفاده، ناکارآمدی و حتی فساد در برخی شوراها.
در این میان، نبود منابع درآمدی پایدار، افزایش وابستگی به بودجههای دولتی و نادیده گرفتن اقتدار شوراها، آنها را از ایفای نقش مؤثر بازداشته است.
در چنین فضایی، گفتوگو با «امیر جعفرزادگان»، مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری قزوین، میتواند تصویری واقعبینانه از وضعیت کنونی شوراها و مسیر پیشرو ارائه دهد.
شورا؛ بازوی نظارتی و اجرایی در مدیریت شهری
جعفرزادگان با تبریک فرارسیدن ۹ اردیبهشت، روز شوراها، تأکید میکند: «شوراها نهادی برخاسته از بطن جامعهاند که بهعنوان بازوی مدیریت شهری در پیگیری امور و مطالبات شهروندان ایفای نقش میکنند.»
او میگوید استان قزوین هماکنون دارای ۲۸شهر و ۱۵۴عضو اصلی شوراهای شهر است. به گفته او، در دوره ششم شوراها که طبق اصلاحیه قانونی یک سال تمدید شده، تلاش بر آن بوده که شوراها رویکردی دانشمحور داشته باشند و بر مبنای شرایط واقعی شهرها برنامهریزی کنند.
آموزش و توانمندسازی شوراها؛ ضرورتی جدی
جعفرزادگان میگوید دفتر امور شهری تلاش کرده با برگزاری دورههای آموزشی و سفرهای مطالعاتی، اعضای شوراها را در مسیر تصمیمسازی یاری دهد.
او البته از مشکلات موجود در تعامل میان شوراها و شهرداریها نیز غافل نمیماند: «موضوعات شهری متنوعاند و حل آنها نیازمند همفکری، تدبیر و برنامهمحوری است. انتظار داریم در سال پایانی دوره ششم، شوراها با شهرداران همکاری مؤثرتری داشته باشند.»
فرآیند قانونی تصویب مصوبات شورا
او درباره روند تصویب مصوبات شوراها توضیح میدهد: «مصوبات پس از تصویب در شورا، برای تأیید به هیئت تطبیق مستقر در فرمانداریها ارسال میشوند. کارشناسان دفتر شهری نیز بهعنوان مشاور در این روند حضور دارند. در صورت اختلاف، موضوع به هیئت حل اختلاف شوراها به ریاست استاندار ارسال خواهد شد.»
جعفرزادگان تأکید میکند: «نقش شوراها در این فرآیند، تنها تصویب نیست، بلکه نظارت بر اجرای مصوبات و نحوه هزینهکرد شهرداریها نیز از وظایف کلیدی آنهاست.»
درآمد پایدار؛ چالش بزرگ شهرداریها
یکی از موضوعات مهم مطرحشده در این گفتوگو، بحث درآمد پایدار شهری است. جعفرزادگان میگوید: «شهرداریها باید به سمت اجرای پروژههای سرمایهگذاری حرکت کنند تا وابستگی آنها به بودجههای دولتی کاهش یابد.»
او با اشاره به اینکه بسیاری از منابع مالی شهرداریها از محلهایی مانند مالیات بر ارزش افزوده تأمین میشود، یادآور میشود: «نظارت شوراها بر نحوه استفاده از این منابع بسیار حیاتی است. هزینهکردها باید دقیقاً مطابق با بودجههای مصوب و با حسابرسی شوراها انجام شود.»
وقتی اراده مردم نادیده گرفته میشود
با وجود تأکید قانونی بر نقش شوراها، در بسیاری از موارد، شهرداران و حتی برخی مدیران دولتی، مصوبات و نظرات شوراها را نادیده میگیرند یا کماثر میکنند. این موضوع، به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، منجر به ناامیدی عمومی نسبت به نهاد شوراها شده است.
در عین حال، برخی پروندههای تخلف و فساد در شوراها نیز اعتماد عمومی را خدشهدار کرده و نیاز به اصلاح قانون، شفافیت بیشتر و نظارت دقیقتر را دوچندان کرده است.
شوراها هنوز زندهاند، اگر بخواهند…
جعفرزادگان با تمام این چالشها، همچنان به آینده شوراها امیدوار است: «با اصلاح قانون شوراها و تمدید یکساله دوره فعلی، فرصت خوبی برای بازنگری، بازسازی و بازیابی اعتماد عمومی ایجاد شده. باید در این مدت اقدامات ملموسی انجام شود که مردم آن را در زندگی روزمرهشان احساس کنند.»
او در پایان از برگزاری همایش استانی روز شوراها در سالن همایش مجتمع لاله قزوین خبر میدهد و میگوید: «این همایش فرصتی است برای گفتوگو، هماندیشی و احیای کارکرد اصلی شوراها در اداره مردمی شهرها.»
