با اینهمه، کشور ما با وجود قرار گرفتن در یکی از خاستگاههای اصلی تمدن بشری و ظرفیتها و جاذبههای بیشمار و منحصر بهفرد تاریخی، طبیعی، فرهنگی و مذهبی و همچنین تنوع اقلیمی و قومی، سهم چندانی در صنعت گردشگری جهانی و نیز اقتصاد ناشی از آن ندارد. این وضعیت درحالیاست گردشگری داخلی ما نیز با توجه به مشکلات عدیده اقتصادی، تورم و گرانی و کمبودهای قابلتوجه در حوزه زیرساختهای مورد نیاز این صنعت، وضعیت مطلبوبی ندارد.
بررسی آمار گردشگران داخلی ورودی به قزوین در تعطیلات نوروزی سالجاری، ابعاد بیشتری از جایگاه رو به افول این صنعت را نشان میدهد. درحالیکه به گفته علیرضا خزائلی مدیرکل میراثفرهنگی استان در این مدت، ۹۳۶هزار گردشگر از آثار تاریخی و جاذبههای گردشگری استان تا پایان آخرین روز تعطیلات نوروزی بازدید کردهاند، آمار این بازدیدها، در تعطیلات نوروزی سال۷ ۱۳۹، سهمیلیون و ۵۷۷هزار و ۶۳۹نفر اعلام شده که نشان از کاهش ۶۲درصدی آمار گردشگری نوروزی قزوین در مقایسه با پنج سال پیش دارد!
افول گردشگری قزوین در این مدت، منحصر به بازدید از آثار تاریخی یا جاذبههای طبیعی، مذهبی و فرهنگی استان نیست و در شمار گردشگرانی که در مراکز اقامتی استان در ایام تعطیلات نوروزی اقامت داشتهاند نیز قابل دسترسی است. براساس اعلام خزائلی در سالجاری، بیش از ۸۱هزار نفر از مسافران نوروزی در اماکن اقامتی رسمی و غیررسمی استان اقامت داشتهاند. این عدد نسبت به آمار سال گذشته این مسئول که استفاده ۸۷هزار و ۶۹۶گردشگر در تعطیلات نوروزی۱۴۰۱ از مراکز اقامتی استان را اعلام کرده بود هم کاهش قابل تاملی دارد.
اما آن سوی سکه، واقعیت تلخ دیگری نیز وجود دارد؛ آمارهای موجود نشان میدهد در تعطیلات نوروزی۷ ۱۳۹، اقامت ۲۳۴هزار و ۶۵۵گردشگر در مراکز اقامتی استان به ثبت رسیده که این آمار در در سال جاری نسبت به مدت مشابه پنج سال پیش، ۷۱درصد کاهش دارد!
صرفنظر از درستی یا نادرستی آمارهای اعلام شده توسط مسئولان و یا برخی از تناقضهای آماری درباره شمار بازدیدها از آثار تاریخی و جاذبههای گردشگردی استان که با تامل در اظهارات مسئولان استان قابل دستیابی است، و همچنین بررسی مقایسهای این بازدیدها، آنچه بیشاز همه باعث افول گردشگری قزوین شده است، فقدان استراتژی و نقشهراه برای توسعه این صنعت در استان از طریق جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، تامین و تجهیز زیرساختهای مورد نیاز، مرمت و احیای آثار تاریخی، معرفی آثار و جاذبههای منحصر بهفرد استان و برندسازی ظرفیتهای موجود، توسعه موزهها، بهرهگیری از ظرفیت خانههای تاریخی بهعنوان هتل بوتیک یا اقامتگاه سنتی و… است. موضوعی که سبب شده، گردشگری استان در سراشیبی افول افتاده و قزوین بهرغم داشتهها و ظرفیتهای فراوان در حوزههای مختلف، نتواند سهم چندانی از مواهب اقتصادی این صنعت به دست آورد.
کمتوجهی به خانههای تاریخی، یکی از نمونههای بازر فقدان استراتژی در حوزه صنعت گردشگری قزوین است. درحالیکه براساس آمارها، قزوین دارای ۶۵ خانه تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران یا واجد ارزش ثبت است، اما به گفته فعالان حوزه میراث فرهنگی، در حال حاضر تعداد اندکی از این خانهها که بیشتر آنها نیز مربوط به دوره قاجاریه هستند، در موقعیت نسبتا مناسبی برای بازدید گردشگران و شهروندان قرار دارند.
خانههای امینیها، شهیدی امام جمعه، رئوفی، زعیم، ابوترابی، سردار مُفخَّم، حاجیفتحعلی، یزدیها، سپهدار و محصص در زمره این خانهها قرار دارند، ولی از این تعداد اندک هم، در نوروز امسال، تنها دربِ شش خانهی تاریخی بهروی گردشگران و بازدیدکنندگان گشوده بود! با این روند، آیا میتوان امید چندانی به توسعه گردشگری در استان داشت و سال به سال بر شمار گردشگرانی که قزوین را به عنوان مقصد خود بر می گزینند، افزود؟ یا به رغم آمارهای قابل خدشه برخی مسئولان، در حال از دست دادن جایگاه حداقلی خود نیز در صنعت گردشگری کشور هستیم؛ آنگونه که صرفا شمار بازدیدکنندگان نوروزی از حمام قجر (موزه مردمشناسی) بهعنوان یکی از سه اثر شاخص مورد بازدید گردشگران داخلی در قزوین، طی پنج سال گذشته به یک سوم کاهش داشته است!
