هرچند بارها او اعلام کرده که بروعدههایش عمل میکند! با این همه یک مدرس دانشگاه همچنان بر حمایت اصلاح طلبان به دولت با شرط منافع ملی تاکید دارد؛ اما یک روزنامه نگار بر این باور است در کنار انتقاد به دولت شرایط را برای گفت و گوی دولت با مردم فراهم کنند.
آنگونه که فرهاد درویشی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) در مورد استراتژی اصلاح طلبان در مقابل دولت به «فروردین امروز» میگوید: مردم با حمایت اصلاحطلبان به روحانی رأی دادند و الان هم انتظار این است که اصلاح طلبان از دولت حمایت کنند. گرچه ممکن است به برخی از سیاستها و عملکردهای دولت انتقاد داشته باشند.آنچه اصلاح طلبها باید در ارتباط با دولت دنبال کنند، وعدههای داده شده به مردم است.
اما رحیم سرکار، روزنامه نگار و فعال سیاسی اصلاح طلب معتقد است: اصلاح طلبان نمیتوانند یک خط مشی واحد داشتهباشند. او به «فروردین امروز» میگوید: فقط باید شرایط را برای یک گفتوگوی مسالمت آمیز و آگاهی بخش فراهم کنند تا دولت گامهای بزرگتری بردارد، اگرچه به دولت هم انتقاد داشتهباشند.
با این وجود درویشی، در توضیح اینکه آیا اصلاح طلبان به دلیل منافع ملی از دولت حمایت خواهند کرد، عنوان می کند: طبیعی است یکی از آموزههای اساسی و خط قرمزهای اصلی جریان اصلاحطلبی، منافع ملی است وحمایت از دولت اگر در جایی در تعارض با منافع ملی قرار بگیرد، قاعدتاً از سوی اصلاح طلبان انجام نخواهد شد.
آنگونه که فرهاد درویشی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) در مورد استراتژی اصلاح طلبان در مقابل دولت به «فروردین امروز» میگوید: مردم با حمایت اصلاحطلبان به روحانی رأی دادند و الان هم انتظار این است که اصلاح طلبان از دولت حمایت کنند. گرچه ممکن است به برخی از سیاستها و عملکردهای دولت انتقاد داشته باشند.آنچه اصلاح طلبها باید در ارتباط با دولت دنبال کنند، وعدههای داده شده به مردم است.
اما رحیم سرکار، روزنامه نگار و فعال سیاسی اصلاح طلب معتقد است: اصلاح طلبان نمیتوانند یک خط مشی واحد داشتهباشند. او به «فروردین امروز» میگوید: فقط باید شرایط را برای یک گفتوگوی مسالمت آمیز و آگاهی بخش فراهم کنند تا دولت گامهای بزرگتری بردارد، اگرچه به دولت هم انتقاد داشتهباشند.
با این وجود درویشی، در توضیح اینکه آیا اصلاح طلبان به دلیل منافع ملی از دولت حمایت خواهند کرد، عنوان می کند: طبیعی است یکی از آموزههای اساسی و خط قرمزهای اصلی جریان اصلاحطلبی، منافع ملی است وحمایت از دولت اگر در جایی در تعارض با منافع ملی قرار بگیرد، قاعدتاً از سوی اصلاح طلبان انجام نخواهد شد.
هرچند بارها او اعلام کرده که بروعدههایش عمل میکند! با این همه یک مدرس دانشگاه همچنان بر حمایت اصلاح طلبان به دولت با شرط منافع ملی تاکید دارد؛ اما یک روزنامه نگار بر این باور است در کنار انتقاد به دولت شرایط را برای گفت و گوی دولت با مردم فراهم کنند.
آنگونه که فرهاد درویشی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) در مورد استراتژی اصلاح طلبان در مقابل دولت به «فروردین امروز» میگوید: مردم با حمایت اصلاحطلبان به روحانی رأی دادند و الان هم انتظار این است که اصلاح طلبان از دولت حمایت کنند. گرچه ممکن است به برخی از سیاستها و عملکردهای دولت انتقاد داشته باشند.آنچه اصلاح طلبها باید در ارتباط با دولت دنبال کنند، وعدههای داده شده به مردم است.
اما رحیم سرکار، روزنامه نگار و فعال سیاسی اصلاح طلب معتقد است: اصلاح طلبان نمیتوانند یک خط مشی واحد داشتهباشند. او به «فروردین امروز» میگوید: فقط باید شرایط را برای یک گفتوگوی مسالمت آمیز و آگاهی بخش فراهم کنند تا دولت گامهای بزرگتری بردارد، اگرچه به دولت هم انتقاد داشتهباشند.
با این وجود درویشی، در توضیح اینکه آیا اصلاح طلبان به دلیل منافع ملی از دولت حمایت خواهند کرد، عنوان می کند: طبیعی است یکی از آموزههای اساسی و خط قرمزهای اصلی جریان اصلاحطلبی، منافع ملی است وحمایت از دولت اگر در جایی در تعارض با منافع ملی قرار بگیرد، قاعدتاً از سوی اصلاح طلبان انجام نخواهد شد.
آنگونه که فرهاد درویشی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) در مورد استراتژی اصلاح طلبان در مقابل دولت به «فروردین امروز» میگوید: مردم با حمایت اصلاحطلبان به روحانی رأی دادند و الان هم انتظار این است که اصلاح طلبان از دولت حمایت کنند. گرچه ممکن است به برخی از سیاستها و عملکردهای دولت انتقاد داشته باشند.آنچه اصلاح طلبها باید در ارتباط با دولت دنبال کنند، وعدههای داده شده به مردم است.
اما رحیم سرکار، روزنامه نگار و فعال سیاسی اصلاح طلب معتقد است: اصلاح طلبان نمیتوانند یک خط مشی واحد داشتهباشند. او به «فروردین امروز» میگوید: فقط باید شرایط را برای یک گفتوگوی مسالمت آمیز و آگاهی بخش فراهم کنند تا دولت گامهای بزرگتری بردارد، اگرچه به دولت هم انتقاد داشتهباشند.
با این وجود درویشی، در توضیح اینکه آیا اصلاح طلبان به دلیل منافع ملی از دولت حمایت خواهند کرد، عنوان می کند: طبیعی است یکی از آموزههای اساسی و خط قرمزهای اصلی جریان اصلاحطلبی، منافع ملی است وحمایت از دولت اگر در جایی در تعارض با منافع ملی قرار بگیرد، قاعدتاً از سوی اصلاح طلبان انجام نخواهد شد.
او میافزاید: اصلاح طلبان معتقد هستند که مردم در یک انتخابات نسبتاً آزاد از دو جریانی که مطرح بود، به جریان خاصی رأی دادند که آقای روحانی با تأیید اصلاح طلبان آن را نمایندگی می-کرد و قاعدتاً حمایت از دولت صیانت از رأی مردم هم محسوب میشود.
ولی به گفته سرکار، تحلیلگر سیاسی، اصلاح طلبان مجبور به حمایت از دولت هستند؛ چون راهی برای مقابله با تندروی و محافظه کاری به جز حمایت از دولت نیمه اصلاح طلب وجود ندارد.
برجام و تغییر رویکرد دولت روحانی
روحانی، درحالی دوره دوم ریاست جمهوریاش را آغازکرد که در عرصه داخلی و خارجی با مشکل جدی رو به رو بودهاست؛ در صورتی که افکار عمومی و اصلاح طلبان معتقدند روحانی دوره دوم با روحانی دوره اول تفاوت بسیاری دارد.
درویشی در این باره میگوید: آقای روحانی، شخصیت و ویژگیهای خاص خود را دارد و تیم مشاوران نزدیک آقای روحانی، افراد نزدیک به او هستند. اگر فکر میکنیم دولت دوم آقای روحانی نسبت به دولت اول متفاوت است، بیشتر متأثر از شرایط داخلی و خارجی است، نه اینکه از نظر استراتژیک یک تغییر رویکرد جدی رخ داده باشد.
البته آنگونه که درویشی میگوید شرایط داخلی و خارجی را هم در تغییرات رفتاری دولت باید در نظرگرفت. دولت روحانی بسیار امید زیاد داشت که اگر مسأله برجام را حل کند، مسائل بعدی حل میشود که همین باعث شد نسبت به مسائل سیاسی و مسائل فرهنگی، کوتاهی کند.
او ادامه میدهد: در داخل همه توجه بحث سیاست خارجی بود؛ البته مخالفتهای گستردهای که در داخل نسبت به دولت ایشان صورت گرفت و بعد هم در خارج، روی کار آمدن ترامپ در آمریکا و خارج شدن از برجام، برنامههای روحانی را به کل برهم زد.
اما سرکار، روزنامه نگار، بر این عقیده است که دولت روحانی، در دوره دوم شرایطی پذیرفته که در قدرت باقی بماند. او،در دوره اول اصلاح طلبانه و خردمندانهتر عمل کرد. البته او با درویشی هم نظر است که فشارهای خارجی در تغییر رفتار دولت بیتأثیر نبوده، اما مخالف این است که فشارهای خارجی باعث شده باشد، به جریان مخالف و مقابل اصلاحات تمایل نشان دهد.
سرکار هم در مورد قضیه برجام، براین باور است دولت نباید تمام داشتههایش را در یک سبد قرار میداد. دولت به جای اینکه نهادهای مدنی را تقویت کند، فکر و ذکرش شد برجام و فکر میکرد اگر مشکل اقتصادی حل شود، بقیه مشکلات هم برطرف میشود.
به گفته این تحلیلگر سیاسی،اگر دولت نهادهای مدنی، رسانه ها و اطلاع رسانی را قوی تر میکرد، در کنار آن، تیم وزارت خارجه اش با برجام کار خود را انجام می داد، شاید یک سال دیرتر، نتیجه میداد، اما در عوض، تنه و بدنه قوی تر می شد؛ولی اکنون توأمان هم از طرف داخل و خارج، هم از طرف اصلاح طلبان و هم از طرف اصولگرایان و هم از طرف ملت و هم از طرف خود مدیران، تحت فشار است.
با همه اینها درویشی، استاد دانشگاه میگوید: دولت با توجه به تعهدی که به مردم دادهاست، باید وفادار به وعدهها و برنامه هایی که به مردم در هنگام انتخابات ارائه داده، باشد. از طرف دیگر، ضرورت دارد، دولت با توجه به شرایط داخلی و خارجی اشتباهات گذشته خود را جبران کند.
این دانشیار دانشگاه بین المللی امام خمینی بر این اعتقاد است: دولت اگر بخواهد یک حرکت اصلاحطلبانه را در دستور کار قرار دهد، نیاز به این دارد که چه شخص رئیس جمهور و چه وزرا فقط متکی به اندیشههای خود نباشند و از جریان قدرتمند اصلاح طلبی که از دولت حمایت می کند، در بحثهای کارشناسی کمک بگیرد و اگر محدویتهایی وجود دارد، شفاف با مردم در میان بگذارد.
اما روزنامهنگار پیشکسوت چندان به همراهی دولت با اصلاح طلبان امیدوار نیست. سرکار میگوید: دولت دیگر تمایل و اعتقاد خاصی به اصلاحطلبان ندارد؛ چون اصلاح طلبان در حال از دست دادن قدرت اجتماعی شان هستند. این درحالی است که اگر اصلاح طلبان با پایگاه اجتماعی جلو میرفتند، دولت مجبور بود حمایت و همراهی کند.
به گفته او، دولت روز بهروز به حاکمیت نزدیک میشود و از اصلاح طلبان دور و سعی می کند تا آنجایی که ممکن است اجازه ندهد اصلاح طلبان وارد قدرت شوند تا با جناح مقابل دچار مشکل نشود. به گفته سرکار، دوگانگی در حاکمیت وجود دارد و تا زمانی که این دوگانگی حل نشود، مشکل برطرف نمیشود.
آینده جریان اصلاح طلبی و اعتماد مردم
درویشی در پاسخ به این سوال که آیا با این شرایط مردم در آینده به جریان اصلاح طلبی اعتماد خواهند کرد، بیان میکند: آینده جریان اصلاح طلبی مثل هر جریان سیاسی دیگری، به این بستگی دارد که تاچه اندازه مردم، آنها را نماینده خود برای تحقق شعارها و مطالبات میدانند.
اما سرکار معتقد است که اصلاح طلب ها رو به نزولاند، مگر اینکه رویکرد خود را تغییر دهند و یک گام به عقب برگردند. اصلاح طلب ها اگر به سمت جلو بروند، قطعاً شکست خواهند خورد؛ ولی اگر یک گام به عقب برگردند و از جایی که اشتباه کردند، حرکت کنند، امکان موفقیت دارند.
البته او خود چندان امیدوار به تقویت جریان اصلاحات نیست و براین باور است با محافظهکاری مدیران اصلاح طلب که در داخل حاکمیت رفتند و حاضر نیستند تا از پایگاه ها و بنیانهای اصلاح طلبی دفاع کنند، نمیتوان روزهای روشنی را دید.
این تحلیلگر سیاسی تصریح می کند: اصلاح طلبان با بدنه جوانی که از دست دادند و به جای آن با بدنه ای که پیران را وارد حاکمیت کرده اند، قابل حرکت نیستند. ما باید برگردیم به حرکت دو گام به پس، یک گام به پیش؛ یعنی دو گام به عقب برویم تا بتوانیم یک گام به جلو حرکت کنیم.
به نظر میرسد در بدنه جریان اصلاح طلب، هنوز استراتژی مشخصی در مورد چگونگی رفتار با دولتی که برای پیروزیاش تلاش بسیار کردند، وجود ندارد و این بلاتکلیفی و چند صدایی برای آینده این جریان که میخواهد همچنان نفوذ خود را در بین افکار عمومی حفظ کند، خطرناک است؛ چه اینکه در بین عموم جامعه دولت روحانی با عنوان «اصلاح طلب»- چه درست، چه نادرست- شهره است و افکار عمومی همه رفتار دولت را به نام این جریان ثبت میکنند.
ولی به گفته سرکار، تحلیلگر سیاسی، اصلاح طلبان مجبور به حمایت از دولت هستند؛ چون راهی برای مقابله با تندروی و محافظه کاری به جز حمایت از دولت نیمه اصلاح طلب وجود ندارد.
برجام و تغییر رویکرد دولت روحانی
روحانی، درحالی دوره دوم ریاست جمهوریاش را آغازکرد که در عرصه داخلی و خارجی با مشکل جدی رو به رو بودهاست؛ در صورتی که افکار عمومی و اصلاح طلبان معتقدند روحانی دوره دوم با روحانی دوره اول تفاوت بسیاری دارد.
درویشی در این باره میگوید: آقای روحانی، شخصیت و ویژگیهای خاص خود را دارد و تیم مشاوران نزدیک آقای روحانی، افراد نزدیک به او هستند. اگر فکر میکنیم دولت دوم آقای روحانی نسبت به دولت اول متفاوت است، بیشتر متأثر از شرایط داخلی و خارجی است، نه اینکه از نظر استراتژیک یک تغییر رویکرد جدی رخ داده باشد.
البته آنگونه که درویشی میگوید شرایط داخلی و خارجی را هم در تغییرات رفتاری دولت باید در نظرگرفت. دولت روحانی بسیار امید زیاد داشت که اگر مسأله برجام را حل کند، مسائل بعدی حل میشود که همین باعث شد نسبت به مسائل سیاسی و مسائل فرهنگی، کوتاهی کند.
او ادامه میدهد: در داخل همه توجه بحث سیاست خارجی بود؛ البته مخالفتهای گستردهای که در داخل نسبت به دولت ایشان صورت گرفت و بعد هم در خارج، روی کار آمدن ترامپ در آمریکا و خارج شدن از برجام، برنامههای روحانی را به کل برهم زد.
اما سرکار، روزنامه نگار، بر این عقیده است که دولت روحانی، در دوره دوم شرایطی پذیرفته که در قدرت باقی بماند. او،در دوره اول اصلاح طلبانه و خردمندانهتر عمل کرد. البته او با درویشی هم نظر است که فشارهای خارجی در تغییر رفتار دولت بیتأثیر نبوده، اما مخالف این است که فشارهای خارجی باعث شده باشد، به جریان مخالف و مقابل اصلاحات تمایل نشان دهد.
سرکار هم در مورد قضیه برجام، براین باور است دولت نباید تمام داشتههایش را در یک سبد قرار میداد. دولت به جای اینکه نهادهای مدنی را تقویت کند، فکر و ذکرش شد برجام و فکر میکرد اگر مشکل اقتصادی حل شود، بقیه مشکلات هم برطرف میشود.
به گفته این تحلیلگر سیاسی،اگر دولت نهادهای مدنی، رسانه ها و اطلاع رسانی را قوی تر میکرد، در کنار آن، تیم وزارت خارجه اش با برجام کار خود را انجام می داد، شاید یک سال دیرتر، نتیجه میداد، اما در عوض، تنه و بدنه قوی تر می شد؛ولی اکنون توأمان هم از طرف داخل و خارج، هم از طرف اصلاح طلبان و هم از طرف اصولگرایان و هم از طرف ملت و هم از طرف خود مدیران، تحت فشار است.
با همه اینها درویشی، استاد دانشگاه میگوید: دولت با توجه به تعهدی که به مردم دادهاست، باید وفادار به وعدهها و برنامه هایی که به مردم در هنگام انتخابات ارائه داده، باشد. از طرف دیگر، ضرورت دارد، دولت با توجه به شرایط داخلی و خارجی اشتباهات گذشته خود را جبران کند.
این دانشیار دانشگاه بین المللی امام خمینی بر این اعتقاد است: دولت اگر بخواهد یک حرکت اصلاحطلبانه را در دستور کار قرار دهد، نیاز به این دارد که چه شخص رئیس جمهور و چه وزرا فقط متکی به اندیشههای خود نباشند و از جریان قدرتمند اصلاح طلبی که از دولت حمایت می کند، در بحثهای کارشناسی کمک بگیرد و اگر محدویتهایی وجود دارد، شفاف با مردم در میان بگذارد.
اما روزنامهنگار پیشکسوت چندان به همراهی دولت با اصلاح طلبان امیدوار نیست. سرکار میگوید: دولت دیگر تمایل و اعتقاد خاصی به اصلاحطلبان ندارد؛ چون اصلاح طلبان در حال از دست دادن قدرت اجتماعی شان هستند. این درحالی است که اگر اصلاح طلبان با پایگاه اجتماعی جلو میرفتند، دولت مجبور بود حمایت و همراهی کند.
به گفته او، دولت روز بهروز به حاکمیت نزدیک میشود و از اصلاح طلبان دور و سعی می کند تا آنجایی که ممکن است اجازه ندهد اصلاح طلبان وارد قدرت شوند تا با جناح مقابل دچار مشکل نشود. به گفته سرکار، دوگانگی در حاکمیت وجود دارد و تا زمانی که این دوگانگی حل نشود، مشکل برطرف نمیشود.
آینده جریان اصلاح طلبی و اعتماد مردم
درویشی در پاسخ به این سوال که آیا با این شرایط مردم در آینده به جریان اصلاح طلبی اعتماد خواهند کرد، بیان میکند: آینده جریان اصلاح طلبی مثل هر جریان سیاسی دیگری، به این بستگی دارد که تاچه اندازه مردم، آنها را نماینده خود برای تحقق شعارها و مطالبات میدانند.
اما سرکار معتقد است که اصلاح طلب ها رو به نزولاند، مگر اینکه رویکرد خود را تغییر دهند و یک گام به عقب برگردند. اصلاح طلب ها اگر به سمت جلو بروند، قطعاً شکست خواهند خورد؛ ولی اگر یک گام به عقب برگردند و از جایی که اشتباه کردند، حرکت کنند، امکان موفقیت دارند.
البته او خود چندان امیدوار به تقویت جریان اصلاحات نیست و براین باور است با محافظهکاری مدیران اصلاح طلب که در داخل حاکمیت رفتند و حاضر نیستند تا از پایگاه ها و بنیانهای اصلاح طلبی دفاع کنند، نمیتوان روزهای روشنی را دید.
این تحلیلگر سیاسی تصریح می کند: اصلاح طلبان با بدنه جوانی که از دست دادند و به جای آن با بدنه ای که پیران را وارد حاکمیت کرده اند، قابل حرکت نیستند. ما باید برگردیم به حرکت دو گام به پس، یک گام به پیش؛ یعنی دو گام به عقب برویم تا بتوانیم یک گام به جلو حرکت کنیم.
به نظر میرسد در بدنه جریان اصلاح طلب، هنوز استراتژی مشخصی در مورد چگونگی رفتار با دولتی که برای پیروزیاش تلاش بسیار کردند، وجود ندارد و این بلاتکلیفی و چند صدایی برای آینده این جریان که میخواهد همچنان نفوذ خود را در بین افکار عمومی حفظ کند، خطرناک است؛ چه اینکه در بین عموم جامعه دولت روحانی با عنوان «اصلاح طلب»- چه درست، چه نادرست- شهره است و افکار عمومی همه رفتار دولت را به نام این جریان ثبت میکنند.
مهسا فلاح حسینی
