طارم سفلی؛ اولین قربانی
«احد چگینی»،رئیس کمیسیون حمل و نقل و امور زیربنایی شورای شهر قزوین به فروردین امروز میگوید: این خطوط لوله که به شرکت نفت تعلق دارد، با قطر حداقل ۲متر و به اندازه عبور دو انسان، شبیه بمب ساعتی است و به عنوان یک خطر بالقوه، جان و مال شهروندان را تهدید میکند. چگینی تصریح میکند: این خط لوله که به چهار «مواد معروف» است، بنزین، گازوییل، نفت سیاه و مازوت را درون خود حمل میکند. احداث این خط لوله به سالهای قبل از انقلاب اسلامی برمیگردد و از طریق این خط لوله، مواد سوختی از تهران به سمت شمال و خارج از کشور منتقل میشود.
عضو شورای شهر قزوین در ادامه عنوان میکند: مسیر این خط لوله از زیر بیمارستان قدس شروع میشود و سپس با عبور از بلوار دهخدا به ترتیب پارک دهخدا، سازمان همیاری، میدان شهید بابایی، ساختمان آتشنشانی، استانداری، مخابرات غیاث آباد، بلوار ارتباطات و شهرک عارف در امتداد این خط لوله قرار دارند.
چگینی با خطرناک عنوان کردن این مساله میگوید: در اوائل انقلاب به صورت اتفاقی، یکی از انشعابات لوله در مسیر طارم سفلی دچار نشتی شد و آتش حاصل از آن، تا بیش از ۶۰متر زبانه میکشید.رئیس کمیسیون حمل و نقل نقل و امور زیربنایی شورای شهر تاکید میکند: هنگامی که پلهای روگذر و زیرگذر درحال تکمیل بود، عدهای از کارشناسان فنی استان و شرکت نفت به عملیاتهای حفاری هشدار میدادند که نشان میدهد محل این لولهها در عمق بیش از یک متر قرار دارد.
هزینههای میلیاردی جابهجایی
«ایرج زاهدپور» سرپرست اداره کل مدیریت بحران استان قزوین در پاسخ به این سوال فروردین امروز که امکان جابهجایی این خط لوله وجود دارد، چنین میگوید: باید هزینههای مالی این جابهجایی مورد ارزیابی قرار گیرد. ممکن است بیش از دوهزارمیلیاردتومان هزینه ایجاد کند.
خطر، بیخ گوش آتشنشانی
ازآنجایی که بخشی ازاین خط لوله اززیرسازمان آتشنشانی عبور میکند که خود باید نجات دهنده از حوادث احتمالی باشد،فروردین امروز به سراغ«ابوالفضل ذوالقدر»مدیرعامل آن میرود. او در مورد وجود چنین لولهای در سازمان متبوع خود میگوید: اینکه عدهای میگویند خط لوله نفتی مانند بمب ساعتی است،صحت ندارد؛چون درون این خط لوله مواد خام نفتی عبور میکند که قابل اشتعال نیست؛ البته من اطلاعات کافی در این خصوص ندارم؛ اما قطعا هرآن چیزی که ایمنی شهر را به مخاطره بیاندازد، باید برطرف شود.
مدیرعامل آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری در پاسخ به این سوال که آیا جلسهای برای این مساله در آتشنشانی تشکیل شده، میگوید: خیر؛ هیچ جلسهای تشکیل نشده و چون نقشهها و محل قرارگیری لولهها به صورت محرمانه است، نمیتوان در این خصوص اظهارنظر کرد.
لولههای محرمانه
اما «محمدافشار»مدیرکل پدافند غیرعامل استان قزوین در گفتوگو با فروردین امروز میگوید: مدتی است که این موضوع را برخی مسئولان و دستگاهها پیگیری میکنند؛ اما به دلیل محرمانه بودن، سبب شده تا کسی از خط لولهها اطلاعی نداشته باشد.
او معتقد است: برای جابهجایی این خط لوله باید کارشناسان فنی و مهندسی اظهارنظر کنند و چندان به حوزه پدافند ارتباط پیدا نمیکند. هرچند خط لوله زمانی در زمین کارگذاری شد که استان قزوینی وجود نداشت و بعدها با توسعه شهری بناهای مسکونی و دولتی برروی آن ساخته شد و بیان جزییات بیشتر در رسانه و مطبوعات لزومی ندارد.
مصوباتی در زمان سفر رهبری
در این بین، «رضا گروسی» مدیرکل سابق مدیریت بحران استان قزوین به فروردین امروز میگوید: در خصوص تغییر جابهجایی این خط لوله و در زمان سفر مقام معظم رهبری به استان، مصوباتی ایجاد شد؛ اما به علت برآورد هزینه بالا از دستور کار خارج شد و از آن زمان تاکنون، درصدد کاهش خطرات هستیم.
انتقال لوله به بالای اتوبان
اما«علی فرخزاد»معاون امور عمرانی استاندار قزوین برای این مساله راهکار ارائه میدهد: اگر قرار است این خط لوله انتقال پیدا کند، بهترین گزینه زمینهای بالای اتوبان قزوین است و باید به گونهای پیشبینی شود که بعد از ۲۰سال با طرح تفصیلی شهر، هیچگونه تداخلی پیدا نکند.
حفاریهای نگرانکننده
با این همه یک مسئول نفتی، نظر متفاوتی در مورد لولهها دارد.
«علیاکبرخیری»رییس مرکزانتقال نفت و تاسیسات قزوین در گفتوگو با فروردین امروزمیگوید:سال۱۳۵۳ این خط لوله کارگذاشته شد و موادی که درون این لولهها حمل میشود، سه نوع ماده سوختی شامل بنزین، نفتگاز(گازوییل) و نفت سفید است.
او در ادامه میگوید: اینکه گفته میشود از این خط لوله به کشورهای شمال ایران صادرات صورت میگیرد، کاملا کذب است ومصارف این مواد سوختی کاملا داخلی است و صادرات فرآوردههای نفتی به این شکل و شیوه در کشور وجود ندارد؛البته تصمیم داریم با موافقت دولت، نفتکش فرآوردهای نفتی از سوی کشورهایCIS در بندرانزلی بارانداز شود و به صورت برعکس منابع سوختی را از رشت به قزوین و تهران منتقل کنیم. به گفته این مسئول، تمام محصولات سوختی شامل نفت و گاز شهر قزوین از طریق همین لوله صورت میگیرد و سپس به رشت منتقل میشود.
او با اشاره به حفاریها در محدوده این لوله نفتی میگوید: متاسفانه استانداری و شهرداری در محدوده این لوله فضای سبز و پارک ایجاد کردهاند و مدام دغدغه داریم، حفاریها آسیبی به این خط لوله وارد کنند.
آنگونه که رییس مرکزانتقال نفت میگویدسازمان آتشنشانی قبلا روی این خط لوله قرار نداشت؛ اما با ورود به ۱۸متر حریم قانونی، ساختمان خود را بنا کردهاست که در اولین حادثه خود آتش نشانی دچار بحران میشود. این مقام مسئول در مورد این سوال که قطر لولهها به حدی است که بتوان از داخل آن عبور کرد، چنین پاسخ میدهد: متاسفانه مسئولان استان اطلاعات دقیقی ندارند. این خط لوله با ظرفیت حمل صد هزار بشکه در روز، از مرکز شهر ری با قطر ۱۸اینچ شروع میشود و پس از رسیدن به قزوین به قطر ۱۶اینچ تبدیل میشود.
او ادامه میدهد: این لوله وظیفه انتقال فرآوردههای نفتی به رودبار و سپس با قطر ۱۴اینچ به رشت را برعهده دارد.این لوله از قله کوهین عبور میکند و چون انتقال آن با پمپ صورت میگیرد، فشار درون آن ۶۰بار(یک چهارم فشار درون کپسول CNG) پیشبینی شدهاست.
خیری تاکید میکند که خطر عبور این لوله در محدوده شهری جای هیچ شک و شبههای را باقی نمیگذارد و مدام به این موضوع به مسئولان استان گزارش گوشزد میشود.
با این وجود او معتقد است هرچند تمهیدات حفاظتی اتخاذ شده، اما ضرورت دارد لوله ها از محدوده شهری خارج شود ومشابه این اقدام یکبار در استان تبریز اجرایی شده که با موفقیت همراه بودهاست.
البته رییس مرکز انتقال نفت و تاسیسات قزوین، مشکل اساسی را تملک زمین در حریم خطوط لوله عنوان میکندکه استان باید در خارج از محدوده شهری زمینی فراهم کندتا اقدامات تاسیس و انتقال خط لوله انجام شود.به گفته این مسئول،شرکت نفت هزینه خرید زمین ندارد؛اما تمام هزینههای عمرانی و کارگزاری لوله را میپذیرد، ولی متاسفانه مسئولان استان دغدغه چندانی ندارند و سابقه نداشته برای کسب جزییات به آنها مراجعه کنند.
مکاتبه با تهران
در این میان، داوودمحمدی،رییس کمیسیون اصل۹۰ مجلس در گفتوگو با فروردین امروز میگوید: دو جلسه به صورت حضوری با وزیرنفت، تهدیدات و خطرات احتمالی این خط لوله را توضیح دادم و پس از آن مکاتباتی که با «شجاع الدین بازرگانی» معاون امور حقوقی و مجلس وزارت نفت صورت گرفت، جزییات کاملا عنوان شد. چندین مرتبه هم با «محمدباقرنوبخت»رئیس سازمان برنامه وبودجه مکاتبه داشتیم که تخصیص اعتباربرای انتقال این خط لوله ضروری است.
به گفته محمدی، این خط لوله سالهای زیادی است که کارگذاری شده و الان احتمال پوسیدگی آن افزایش یافتهاست. با این وجود هنوز دولت پاسخی ندادهاست.
به نظر میرسد هنوز برای دولتمردان، عبور لولههای نفتی در زیر پوست شهر قزوین در اولویت نیست و بعد از مرگ سهراب را باید برای این مساله متصور بود.
«احد چگینی»،رئیس کمیسیون حمل و نقل و امور زیربنایی شورای شهر قزوین به فروردین امروز میگوید: این خطوط لوله که به شرکت نفت تعلق دارد، با قطر حداقل ۲متر و به اندازه عبور دو انسان، شبیه بمب ساعتی است و به عنوان یک خطر بالقوه، جان و مال شهروندان را تهدید میکند. چگینی تصریح میکند: این خط لوله که به چهار «مواد معروف» است، بنزین، گازوییل، نفت سیاه و مازوت را درون خود حمل میکند. احداث این خط لوله به سالهای قبل از انقلاب اسلامی برمیگردد و از طریق این خط لوله، مواد سوختی از تهران به سمت شمال و خارج از کشور منتقل میشود.
عضو شورای شهر قزوین در ادامه عنوان میکند: مسیر این خط لوله از زیر بیمارستان قدس شروع میشود و سپس با عبور از بلوار دهخدا به ترتیب پارک دهخدا، سازمان همیاری، میدان شهید بابایی، ساختمان آتشنشانی، استانداری، مخابرات غیاث آباد، بلوار ارتباطات و شهرک عارف در امتداد این خط لوله قرار دارند.
چگینی با خطرناک عنوان کردن این مساله میگوید: در اوائل انقلاب به صورت اتفاقی، یکی از انشعابات لوله در مسیر طارم سفلی دچار نشتی شد و آتش حاصل از آن، تا بیش از ۶۰متر زبانه میکشید.رئیس کمیسیون حمل و نقل نقل و امور زیربنایی شورای شهر تاکید میکند: هنگامی که پلهای روگذر و زیرگذر درحال تکمیل بود، عدهای از کارشناسان فنی استان و شرکت نفت به عملیاتهای حفاری هشدار میدادند که نشان میدهد محل این لولهها در عمق بیش از یک متر قرار دارد.
هزینههای میلیاردی جابهجایی
«ایرج زاهدپور» سرپرست اداره کل مدیریت بحران استان قزوین در پاسخ به این سوال فروردین امروز که امکان جابهجایی این خط لوله وجود دارد، چنین میگوید: باید هزینههای مالی این جابهجایی مورد ارزیابی قرار گیرد. ممکن است بیش از دوهزارمیلیاردتومان هزینه ایجاد کند.
خطر، بیخ گوش آتشنشانی
ازآنجایی که بخشی ازاین خط لوله اززیرسازمان آتشنشانی عبور میکند که خود باید نجات دهنده از حوادث احتمالی باشد،فروردین امروز به سراغ«ابوالفضل ذوالقدر»مدیرعامل آن میرود. او در مورد وجود چنین لولهای در سازمان متبوع خود میگوید: اینکه عدهای میگویند خط لوله نفتی مانند بمب ساعتی است،صحت ندارد؛چون درون این خط لوله مواد خام نفتی عبور میکند که قابل اشتعال نیست؛ البته من اطلاعات کافی در این خصوص ندارم؛ اما قطعا هرآن چیزی که ایمنی شهر را به مخاطره بیاندازد، باید برطرف شود.
مدیرعامل آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری در پاسخ به این سوال که آیا جلسهای برای این مساله در آتشنشانی تشکیل شده، میگوید: خیر؛ هیچ جلسهای تشکیل نشده و چون نقشهها و محل قرارگیری لولهها به صورت محرمانه است، نمیتوان در این خصوص اظهارنظر کرد.
لولههای محرمانه
اما «محمدافشار»مدیرکل پدافند غیرعامل استان قزوین در گفتوگو با فروردین امروز میگوید: مدتی است که این موضوع را برخی مسئولان و دستگاهها پیگیری میکنند؛ اما به دلیل محرمانه بودن، سبب شده تا کسی از خط لولهها اطلاعی نداشته باشد.
او معتقد است: برای جابهجایی این خط لوله باید کارشناسان فنی و مهندسی اظهارنظر کنند و چندان به حوزه پدافند ارتباط پیدا نمیکند. هرچند خط لوله زمانی در زمین کارگذاری شد که استان قزوینی وجود نداشت و بعدها با توسعه شهری بناهای مسکونی و دولتی برروی آن ساخته شد و بیان جزییات بیشتر در رسانه و مطبوعات لزومی ندارد.
مصوباتی در زمان سفر رهبری
در این بین، «رضا گروسی» مدیرکل سابق مدیریت بحران استان قزوین به فروردین امروز میگوید: در خصوص تغییر جابهجایی این خط لوله و در زمان سفر مقام معظم رهبری به استان، مصوباتی ایجاد شد؛ اما به علت برآورد هزینه بالا از دستور کار خارج شد و از آن زمان تاکنون، درصدد کاهش خطرات هستیم.
انتقال لوله به بالای اتوبان
اما«علی فرخزاد»معاون امور عمرانی استاندار قزوین برای این مساله راهکار ارائه میدهد: اگر قرار است این خط لوله انتقال پیدا کند، بهترین گزینه زمینهای بالای اتوبان قزوین است و باید به گونهای پیشبینی شود که بعد از ۲۰سال با طرح تفصیلی شهر، هیچگونه تداخلی پیدا نکند.
حفاریهای نگرانکننده
با این همه یک مسئول نفتی، نظر متفاوتی در مورد لولهها دارد.
«علیاکبرخیری»رییس مرکزانتقال نفت و تاسیسات قزوین در گفتوگو با فروردین امروزمیگوید:سال۱۳۵۳ این خط لوله کارگذاشته شد و موادی که درون این لولهها حمل میشود، سه نوع ماده سوختی شامل بنزین، نفتگاز(گازوییل) و نفت سفید است.
او در ادامه میگوید: اینکه گفته میشود از این خط لوله به کشورهای شمال ایران صادرات صورت میگیرد، کاملا کذب است ومصارف این مواد سوختی کاملا داخلی است و صادرات فرآوردههای نفتی به این شکل و شیوه در کشور وجود ندارد؛البته تصمیم داریم با موافقت دولت، نفتکش فرآوردهای نفتی از سوی کشورهایCIS در بندرانزلی بارانداز شود و به صورت برعکس منابع سوختی را از رشت به قزوین و تهران منتقل کنیم. به گفته این مسئول، تمام محصولات سوختی شامل نفت و گاز شهر قزوین از طریق همین لوله صورت میگیرد و سپس به رشت منتقل میشود.
او با اشاره به حفاریها در محدوده این لوله نفتی میگوید: متاسفانه استانداری و شهرداری در محدوده این لوله فضای سبز و پارک ایجاد کردهاند و مدام دغدغه داریم، حفاریها آسیبی به این خط لوله وارد کنند.
آنگونه که رییس مرکزانتقال نفت میگویدسازمان آتشنشانی قبلا روی این خط لوله قرار نداشت؛ اما با ورود به ۱۸متر حریم قانونی، ساختمان خود را بنا کردهاست که در اولین حادثه خود آتش نشانی دچار بحران میشود. این مقام مسئول در مورد این سوال که قطر لولهها به حدی است که بتوان از داخل آن عبور کرد، چنین پاسخ میدهد: متاسفانه مسئولان استان اطلاعات دقیقی ندارند. این خط لوله با ظرفیت حمل صد هزار بشکه در روز، از مرکز شهر ری با قطر ۱۸اینچ شروع میشود و پس از رسیدن به قزوین به قطر ۱۶اینچ تبدیل میشود.
او ادامه میدهد: این لوله وظیفه انتقال فرآوردههای نفتی به رودبار و سپس با قطر ۱۴اینچ به رشت را برعهده دارد.این لوله از قله کوهین عبور میکند و چون انتقال آن با پمپ صورت میگیرد، فشار درون آن ۶۰بار(یک چهارم فشار درون کپسول CNG) پیشبینی شدهاست.
خیری تاکید میکند که خطر عبور این لوله در محدوده شهری جای هیچ شک و شبههای را باقی نمیگذارد و مدام به این موضوع به مسئولان استان گزارش گوشزد میشود.
با این وجود او معتقد است هرچند تمهیدات حفاظتی اتخاذ شده، اما ضرورت دارد لوله ها از محدوده شهری خارج شود ومشابه این اقدام یکبار در استان تبریز اجرایی شده که با موفقیت همراه بودهاست.
البته رییس مرکز انتقال نفت و تاسیسات قزوین، مشکل اساسی را تملک زمین در حریم خطوط لوله عنوان میکندکه استان باید در خارج از محدوده شهری زمینی فراهم کندتا اقدامات تاسیس و انتقال خط لوله انجام شود.به گفته این مسئول،شرکت نفت هزینه خرید زمین ندارد؛اما تمام هزینههای عمرانی و کارگزاری لوله را میپذیرد، ولی متاسفانه مسئولان استان دغدغه چندانی ندارند و سابقه نداشته برای کسب جزییات به آنها مراجعه کنند.
مکاتبه با تهران
در این میان، داوودمحمدی،رییس کمیسیون اصل۹۰ مجلس در گفتوگو با فروردین امروز میگوید: دو جلسه به صورت حضوری با وزیرنفت، تهدیدات و خطرات احتمالی این خط لوله را توضیح دادم و پس از آن مکاتباتی که با «شجاع الدین بازرگانی» معاون امور حقوقی و مجلس وزارت نفت صورت گرفت، جزییات کاملا عنوان شد. چندین مرتبه هم با «محمدباقرنوبخت»رئیس سازمان برنامه وبودجه مکاتبه داشتیم که تخصیص اعتباربرای انتقال این خط لوله ضروری است.
به گفته محمدی، این خط لوله سالهای زیادی است که کارگذاری شده و الان احتمال پوسیدگی آن افزایش یافتهاست. با این وجود هنوز دولت پاسخی ندادهاست.
به نظر میرسد هنوز برای دولتمردان، عبور لولههای نفتی در زیر پوست شهر قزوین در اولویت نیست و بعد از مرگ سهراب را باید برای این مساله متصور بود.
میثم مالمیر
