پشت کردن چهرههای نامآشنا به لیست امید
با رد صلاحیت گسترده کاندیداهای اصلاح طلب، شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان به ریاست محمدرضاعارف، اقدام به جمعآوری اطلاعات کاندیداهای نزدیک به جبهه اصلاحات کرد و لیستی موسوم به امید تهیه شد که حواشی تهیه لیست کم نبود؛ اما سید محمد خاتمی، از رهبران اصلاحات، مردم را به انتخاب افراد در لیست فراخواند و در این میان، در قزوین، حمیده زرآبادی، بهمن طاهرخانی و روحالله بابایی صالح از لیست امید به مجلس راه یافتند.
حمیده زرآبادی، نماینده قزوین، آّبیک و البرز در مجلس به فروردین امروز میگوید: بیشتر کاندیداهای لیست امید به خصوص در شهرستانها برای اولین بار به مجلس راه یافتهاند، درحالیکه بیشتر نمایندگان که به عنوان اصولگرا یا مستقل به مجلس راه یافتهاند، بعضا چندین دوره در مجلس حضور داشتهاند و با توجه به تجربهای که از مجلس گذشته دارند، سعی کردند در این دوره هم تاثیرگذار باشند.
او با بیان اینکه فضای شکل گرفته درمجلس در روزهای نخست نیاز به مدیریتی منسجم داشت، ادامه میدهد: برخی از چهرههای نامآشنا در ائتلاف لیست امید، با حضور در مجلس به لیست امید پشت کردند که این امر انسجام شکلگرفته پیش از انتخابات را با آسیبی جدی روبهرو کرد و موجب ایجاد گسستی درمیان منتخبان راهیافته از لیست امید به مجلس شد.
هرچند این نماینده مجلس بر این باور است فراکسیون امید در مجلس از ظرفیت بالایی برخوردار است و نقش بسزایی در مناسبات سیاسی و فضای موجود در مجلس دارد.
اما با نگاهی به آخرین اتفاقات مجلس که جلسات رای اعتماد به وزرای پیشنهادی دولت بود، نمیتوان گفت فراکسیون امید دارای انسجام و مدیریت هوشیار و هدفمند بودهاست.
مجلس محل بحثهای عقلانی، نه صنفی
بهمن طاهرخانی، نماینده تاکستان در مجلس هم که از لیست امید وارد بهارستان شد، به فروردین امروز میگوید: مجلس رکن قانونگذاری کشور است و درعین حال که افراد پایبند به جناح و لیست خود هستند، نمیتوانند قواعد فکری خود را فدای منافع صنفی کنند. بحثها فنی و عقلانی است.
او تاکید میکند: اگر زمانی لیست امید از فردی حمایت کرد و امروز نتوانسته از جریان کلی لیست امید حمایت کند، به معنای خروج از مبادی و مبانی اصول اعتقادی نظام نیست.
طاهرخانی ادامه میدهد: ممکن است تایید طرحی برای کشور مهم باشد و لیستهای مختلف از آن حمایت کنند که این اتفاق برای سامان دادن به اوضاع مملکت ایجاد میشود.
این نماینده مجلس که اکنون عضو فراکسیون مستقلان ولایی است، معتقد است اصولگراها و جناح لیست امید کلیت نظام و جمهوری اسلامی و مردمسالاری دینی را پذیرفتهاند، تضادی در حفظ منافع و اقتدار نظام ندارند.
به گفته او، حتی در یک جناح هم ممکن است در بحثهای سلیقهای، تفاوت وجود داشته باشد و به نظر من در این مورد هم انشقاقی ایجاد نشدهاست.
هرچند کاندیداهای لیست امید با امضای میثاقنامهای مبنی بر پایبندی به اصول اصلاحطلبان فرصت حضور در مجلس را یافتند؛ اما طاهرخانی معتقد است قرارگرفتن افراد از جناحهای مختلف در لیست امید به معنای سرسپردگی نیست.
به گفته او، طراحان لیست تشخیص میدهند این فرد نسبت به افراد دیگر که کاندیدا هستند، از لحاظ فکری قویتر است؛ بنابراین گروه سیاسی او را انتخاب میکند. آنها هم انتظار ندارند فلان فرد که مورد تایید لیست قرار گرفته فعالیت نداشتهباشد و فرد بیاختیاری باشد.
عدهای به دنبال ناامیدی هستند
اما یک عضو شورای اصلاحطلبان قزوین بر این باور است که در هر توافقی نقایصی وجود دارد به ویژه وقتی مجموعهای، چندین گروه مدعی و صاحب نظر را در کنار هم قرار دهد.
حسن رئیسیان به فروردین امروز میگوید: لیست امید بدون مشکل نیست؛ ولی با دست بردن در آن نتیجهای حاصل نمیشود. ما با تهیه لیست امید به دنبال نتیجه ۱۰۰درصد نبودیم. با مشکلات فراوان به توافق رسیدیم؛ اما اگر رها میشد، همانند دورههای گذشته، اصولگرایان حکومت میکردند. او درخصوص انتخابات۹۴ میگوید: ما در شرایط ایدهآل نبودیم و در موقعیت غیرطبیعی دست به انتخاب زدیم که این انتخاب بدون نقص نیست و برطرف کردن این نواقص هم ساده نیست.
رئیسیان ادامه میدهد: افرادی که انتخاب شدند، بهترینها نبودند؛ اما جزو خوبان هستند و تا حدود زیادی به اهداف لیست امید پایبندند.
این عضو شورای اصلاحطلبان بر این باور است که در سال۹۴ حتی به دلیل نبود کاندیداهای اصلاحطلب، اصولگرایانی وارد لیست امید شدند تا بتوان از حضور اصولگرایان تندرو به مجلس جلوگیری کرد.
او معتقد است درحال حاضر شرایط آنگونه نیست که به دستاوردهای حداکثری فکر کرد؛ زیرا تمام کاندیداهای اصلاحطلب نام و نشاندار و رایآور از حضور در انتخابات بازماندند، بنابراین باید به این موفقیتهای حداقلی امید داشت که بزرگ هم هستند.
رئیسیان با تاکید بر اینکه عدهای به دنبال ناامید کردن مردم هستند، ادامه میدهد: افرادی که در برابر اهداف دولت و مجلس میایستند، هدفشان ناامید کردن جامعه رایدهنده است و اثر آن از دست دادن رای این مردم است. البته این عضو شورای اصلاحطلبان تاکید میکند که ما باید جامعه رایدهندگان خود را مجاب کنیم؛ هرچند آنها میدانند وقتی کاندیداهای اصلی نمیتوانند وارد میدان شوند، مجبوریم به کاندیداهای حداقلی رضایت دهیم.
مدیریت ضعیف لیست امید
اما عضو دیگر شورای اصلاحطلبان نظر متفاوتی دارد. فرهاد درویشی، عضو هیات علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) به فروردین امروز میگوید: اگر براساس واقعیتها و شرایطی که لیست بسته شد، بررسی کنیم، نمره قابل قبولی به لیست نمیدهیم؛ ولی آنها را مردود اعلام نمیکنیم.
با این همه فرهاد درویشی معتقد است: در عالم سیاست نباید نگاه سیاه و سفید داشتهباشیم و امور نسبی هستند. اگر بخواهیم مجلس دهم را ارزیابی کنیم باید با مجالس پیشین مقایسه شود.
با این همه میگوید: قبول دارم که مجلس دهم مانند مجلس ششم مجلس اصلاحطلبانه نیست که مسائل را به صورت کارشناسی بررسی میکردند؛ اما با همه اشکالاتی که به آن وارد است با مجلس هشتم و نهم قابل مقایسه نیست و مواضع و مصوباتی با نگاه اصلاحطلبانه و توسعهگرایانه مطرح میشود.
این عضو شورای اصلاحطلبان استان قزوین به شرایط موجود در انتخابات مجلس دهم اشاره میکند که اصلاحطلبان دچار محدودیتهای فراوانی بودند و رد صلاحیتهای گسترده صورت گرفته بود و در لیست تهران حتی افراد اصولگرا قرار گرفتند. البته این فعال سیاسی اصلاحطلب میگوید: در جامعه فضای تحزب نیست و افراد براساس آموزههای حزبی به مدارج بالای سیاست دست پیدا نمیکنند. در این شرایط، حتی افراد اصلاحطلب باشند، تعهد و ضمانتی نیست که در چارچوب رویکرد جمعی پاسخگو باشند و ممکن است بعد از ورود به مجلس به اجتهاداتی برسند که با عقل جمعی تفاوت داشتهباشد.
درویشی با اشاره به اینکه حدود ۱۲۵نفر لیست امید وارد مجلس شدند، اضافه میکند: از این بین، حدود ۸۰نفر اصولگرا و ۶۵نفر مستقل بودند که روی کاغذ اصلاحطلبان اکثریت مجلس را به دست آوردند؛ اما اصولگرایان توانستند هم در انتخابات هیات رییسه و هم درترکیب کمیسیونها تعدادی از اعضای لیست امید و مستقلها را به سمت خود جذب کنند.
او اینگونه نتیجه میگیرد: افرادی که لیست امید را هدایت میکردند که در راس آنها دکتر عارف بود، نه تنها نتوانستند تعدادی از مستقلین را به سمت خود بیاورند؛ حتی از لیست امید هم ریزش داشتند و این نشان ضعف در مدیریت لیست امید است.
او با بیان اینکه موضع دولت در عملکرد لیست امید تاثیرگذار بود، میگوید: دولتی که حامی اصلی او لیست امید بود، تعاملی با لیست نداشت و بدش نمیآمد لاریجانی رییس مجلس شود. شاید فکر میکرد از طریق او میتوانند تعامل بیشتری با نظام داشته باشند.
به گفته این فعال سیاسی، یکی از وظایف اصلاحطلبان این است که خود ارزیابی و خود انتقادی کنند تا اشکالات برطرف شود. از طرفی تعامل بین نخبگان و بدنه اصلاحطلبی نباید قطع شود. باید از طریق رسانهها، جلسات، فعالیتهای حزبی و… این تعامل وجود داشتهباشد تا روحیه امید و نشاط به جامعه تزریق کنیم. به گفته این عضو شورای اصلاحطلبان، هرگاه جریان منفعل شد، نتیجهای جز انزوا و خسارت بیشتر برای جامعه نداشتهاست.
با این وجود آنگونه که منتقدان درون جریان اصلاحات میگویند سیاستهای شورای اصلاحطلبان نیاز به بازنگری اساسی دارد تا از ریزش سرمایه اجتماعی جلوگیری شود.
با رد صلاحیت گسترده کاندیداهای اصلاح طلب، شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان به ریاست محمدرضاعارف، اقدام به جمعآوری اطلاعات کاندیداهای نزدیک به جبهه اصلاحات کرد و لیستی موسوم به امید تهیه شد که حواشی تهیه لیست کم نبود؛ اما سید محمد خاتمی، از رهبران اصلاحات، مردم را به انتخاب افراد در لیست فراخواند و در این میان، در قزوین، حمیده زرآبادی، بهمن طاهرخانی و روحالله بابایی صالح از لیست امید به مجلس راه یافتند.
حمیده زرآبادی، نماینده قزوین، آّبیک و البرز در مجلس به فروردین امروز میگوید: بیشتر کاندیداهای لیست امید به خصوص در شهرستانها برای اولین بار به مجلس راه یافتهاند، درحالیکه بیشتر نمایندگان که به عنوان اصولگرا یا مستقل به مجلس راه یافتهاند، بعضا چندین دوره در مجلس حضور داشتهاند و با توجه به تجربهای که از مجلس گذشته دارند، سعی کردند در این دوره هم تاثیرگذار باشند.
او با بیان اینکه فضای شکل گرفته درمجلس در روزهای نخست نیاز به مدیریتی منسجم داشت، ادامه میدهد: برخی از چهرههای نامآشنا در ائتلاف لیست امید، با حضور در مجلس به لیست امید پشت کردند که این امر انسجام شکلگرفته پیش از انتخابات را با آسیبی جدی روبهرو کرد و موجب ایجاد گسستی درمیان منتخبان راهیافته از لیست امید به مجلس شد.
هرچند این نماینده مجلس بر این باور است فراکسیون امید در مجلس از ظرفیت بالایی برخوردار است و نقش بسزایی در مناسبات سیاسی و فضای موجود در مجلس دارد.
اما با نگاهی به آخرین اتفاقات مجلس که جلسات رای اعتماد به وزرای پیشنهادی دولت بود، نمیتوان گفت فراکسیون امید دارای انسجام و مدیریت هوشیار و هدفمند بودهاست.
مجلس محل بحثهای عقلانی، نه صنفی
بهمن طاهرخانی، نماینده تاکستان در مجلس هم که از لیست امید وارد بهارستان شد، به فروردین امروز میگوید: مجلس رکن قانونگذاری کشور است و درعین حال که افراد پایبند به جناح و لیست خود هستند، نمیتوانند قواعد فکری خود را فدای منافع صنفی کنند. بحثها فنی و عقلانی است.
او تاکید میکند: اگر زمانی لیست امید از فردی حمایت کرد و امروز نتوانسته از جریان کلی لیست امید حمایت کند، به معنای خروج از مبادی و مبانی اصول اعتقادی نظام نیست.
طاهرخانی ادامه میدهد: ممکن است تایید طرحی برای کشور مهم باشد و لیستهای مختلف از آن حمایت کنند که این اتفاق برای سامان دادن به اوضاع مملکت ایجاد میشود.
این نماینده مجلس که اکنون عضو فراکسیون مستقلان ولایی است، معتقد است اصولگراها و جناح لیست امید کلیت نظام و جمهوری اسلامی و مردمسالاری دینی را پذیرفتهاند، تضادی در حفظ منافع و اقتدار نظام ندارند.
به گفته او، حتی در یک جناح هم ممکن است در بحثهای سلیقهای، تفاوت وجود داشته باشد و به نظر من در این مورد هم انشقاقی ایجاد نشدهاست.
هرچند کاندیداهای لیست امید با امضای میثاقنامهای مبنی بر پایبندی به اصول اصلاحطلبان فرصت حضور در مجلس را یافتند؛ اما طاهرخانی معتقد است قرارگرفتن افراد از جناحهای مختلف در لیست امید به معنای سرسپردگی نیست.
به گفته او، طراحان لیست تشخیص میدهند این فرد نسبت به افراد دیگر که کاندیدا هستند، از لحاظ فکری قویتر است؛ بنابراین گروه سیاسی او را انتخاب میکند. آنها هم انتظار ندارند فلان فرد که مورد تایید لیست قرار گرفته فعالیت نداشتهباشد و فرد بیاختیاری باشد.
عدهای به دنبال ناامیدی هستند
اما یک عضو شورای اصلاحطلبان قزوین بر این باور است که در هر توافقی نقایصی وجود دارد به ویژه وقتی مجموعهای، چندین گروه مدعی و صاحب نظر را در کنار هم قرار دهد.
حسن رئیسیان به فروردین امروز میگوید: لیست امید بدون مشکل نیست؛ ولی با دست بردن در آن نتیجهای حاصل نمیشود. ما با تهیه لیست امید به دنبال نتیجه ۱۰۰درصد نبودیم. با مشکلات فراوان به توافق رسیدیم؛ اما اگر رها میشد، همانند دورههای گذشته، اصولگرایان حکومت میکردند. او درخصوص انتخابات۹۴ میگوید: ما در شرایط ایدهآل نبودیم و در موقعیت غیرطبیعی دست به انتخاب زدیم که این انتخاب بدون نقص نیست و برطرف کردن این نواقص هم ساده نیست.
رئیسیان ادامه میدهد: افرادی که انتخاب شدند، بهترینها نبودند؛ اما جزو خوبان هستند و تا حدود زیادی به اهداف لیست امید پایبندند.
این عضو شورای اصلاحطلبان بر این باور است که در سال۹۴ حتی به دلیل نبود کاندیداهای اصلاحطلب، اصولگرایانی وارد لیست امید شدند تا بتوان از حضور اصولگرایان تندرو به مجلس جلوگیری کرد.
او معتقد است درحال حاضر شرایط آنگونه نیست که به دستاوردهای حداکثری فکر کرد؛ زیرا تمام کاندیداهای اصلاحطلب نام و نشاندار و رایآور از حضور در انتخابات بازماندند، بنابراین باید به این موفقیتهای حداقلی امید داشت که بزرگ هم هستند.
رئیسیان با تاکید بر اینکه عدهای به دنبال ناامید کردن مردم هستند، ادامه میدهد: افرادی که در برابر اهداف دولت و مجلس میایستند، هدفشان ناامید کردن جامعه رایدهنده است و اثر آن از دست دادن رای این مردم است. البته این عضو شورای اصلاحطلبان تاکید میکند که ما باید جامعه رایدهندگان خود را مجاب کنیم؛ هرچند آنها میدانند وقتی کاندیداهای اصلی نمیتوانند وارد میدان شوند، مجبوریم به کاندیداهای حداقلی رضایت دهیم.
مدیریت ضعیف لیست امید
اما عضو دیگر شورای اصلاحطلبان نظر متفاوتی دارد. فرهاد درویشی، عضو هیات علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) به فروردین امروز میگوید: اگر براساس واقعیتها و شرایطی که لیست بسته شد، بررسی کنیم، نمره قابل قبولی به لیست نمیدهیم؛ ولی آنها را مردود اعلام نمیکنیم.
با این همه فرهاد درویشی معتقد است: در عالم سیاست نباید نگاه سیاه و سفید داشتهباشیم و امور نسبی هستند. اگر بخواهیم مجلس دهم را ارزیابی کنیم باید با مجالس پیشین مقایسه شود.
با این همه میگوید: قبول دارم که مجلس دهم مانند مجلس ششم مجلس اصلاحطلبانه نیست که مسائل را به صورت کارشناسی بررسی میکردند؛ اما با همه اشکالاتی که به آن وارد است با مجلس هشتم و نهم قابل مقایسه نیست و مواضع و مصوباتی با نگاه اصلاحطلبانه و توسعهگرایانه مطرح میشود.
این عضو شورای اصلاحطلبان استان قزوین به شرایط موجود در انتخابات مجلس دهم اشاره میکند که اصلاحطلبان دچار محدودیتهای فراوانی بودند و رد صلاحیتهای گسترده صورت گرفته بود و در لیست تهران حتی افراد اصولگرا قرار گرفتند. البته این فعال سیاسی اصلاحطلب میگوید: در جامعه فضای تحزب نیست و افراد براساس آموزههای حزبی به مدارج بالای سیاست دست پیدا نمیکنند. در این شرایط، حتی افراد اصلاحطلب باشند، تعهد و ضمانتی نیست که در چارچوب رویکرد جمعی پاسخگو باشند و ممکن است بعد از ورود به مجلس به اجتهاداتی برسند که با عقل جمعی تفاوت داشتهباشد.
درویشی با اشاره به اینکه حدود ۱۲۵نفر لیست امید وارد مجلس شدند، اضافه میکند: از این بین، حدود ۸۰نفر اصولگرا و ۶۵نفر مستقل بودند که روی کاغذ اصلاحطلبان اکثریت مجلس را به دست آوردند؛ اما اصولگرایان توانستند هم در انتخابات هیات رییسه و هم درترکیب کمیسیونها تعدادی از اعضای لیست امید و مستقلها را به سمت خود جذب کنند.
او اینگونه نتیجه میگیرد: افرادی که لیست امید را هدایت میکردند که در راس آنها دکتر عارف بود، نه تنها نتوانستند تعدادی از مستقلین را به سمت خود بیاورند؛ حتی از لیست امید هم ریزش داشتند و این نشان ضعف در مدیریت لیست امید است.
او با بیان اینکه موضع دولت در عملکرد لیست امید تاثیرگذار بود، میگوید: دولتی که حامی اصلی او لیست امید بود، تعاملی با لیست نداشت و بدش نمیآمد لاریجانی رییس مجلس شود. شاید فکر میکرد از طریق او میتوانند تعامل بیشتری با نظام داشته باشند.
به گفته این فعال سیاسی، یکی از وظایف اصلاحطلبان این است که خود ارزیابی و خود انتقادی کنند تا اشکالات برطرف شود. از طرفی تعامل بین نخبگان و بدنه اصلاحطلبی نباید قطع شود. باید از طریق رسانهها، جلسات، فعالیتهای حزبی و… این تعامل وجود داشتهباشد تا روحیه امید و نشاط به جامعه تزریق کنیم. به گفته این عضو شورای اصلاحطلبان، هرگاه جریان منفعل شد، نتیجهای جز انزوا و خسارت بیشتر برای جامعه نداشتهاست.
با این وجود آنگونه که منتقدان درون جریان اصلاحات میگویند سیاستهای شورای اصلاحطلبان نیاز به بازنگری اساسی دارد تا از ریزش سرمایه اجتماعی جلوگیری شود.
ترنم زمانی
