یافتههای پژوهشی کمیته زلزله شورای پژوهشهای علمی کشور گویای آن است که گسل شمالی قزوین با راستای خاوری-باختری و در ازای بیش از ۶۰ کیلومتر به فاصله کمی از شمال این شهر میگذرد. نتایج این پژوهش ها که در سال ۱۳۷۵ انجام شده همچنین این احتمال را متصور شده است که امکان دارد زمین لرزهی ۱۰دسامبر ۱۱۱۹میلادی قزوین که با بزرگی ۶/۵ریشتر در مقایسه با امواج درونی زمین رخ داده است، به سبب جنبش گسل شمالی قزوین اتفاق افتاده باشد؛ اتفاقی که ممکن است بار دیگر روی دهد.
وقتی زلزله اتفاق تازه ای نیست!
با وجود این احتمال، مدیرکل مدیریت بحران استانداری قزوین بر این باور است که «زلزله ای خفیف پیدرپی که در برخی مناطق استان رخ داده و میدهد، اتفاق جدیدی نیست و از آن جایی که قزوین روی کمربند ۳۵ گسل لرزهزا و فعال قرار دارد، وقوع زلزله در آن قابل پذیرش است و شایعاتی که درباره وقوع زلزله بزرگ مطرح میشود پایه و اساس علمی ندارد.»
علی محمد آهنی با اشاره به این نکته که، زلزله میتواند هر زمانی و در هر نقطهای اتفاق بیفتد، ولی هنوز هیچ دانشی نتوانسته زمان و مکان وقوع زلزله را در هیچ جای دنیا پیشبینی کند، میافزاید: «زلزله در هر کجای کشور ما به دلیل شرایطی که دارد، ممکن است رخ دهد و زلزلههای کوچک رخ داده در قزوین دلیل یک زلزله بزرگ نمیشود.»
این در حالی است که رییس کمیسیون شهرسازی شورای اسلامی شهر قزوین معتقد است: «وضعیت خطرپذیری استان قزوین در زلزله بسیار وخیم است.» حسین غیاثوند میگوید: «کشور ایران با توجه به این که روی کمربند زلزلهخیز آلپ–هیمالیا قرار دارد که همین امر موجب شده تا زلزلههای زیادی را طی سالهای متمادی شاهد باشیم.»
این عضو شورای شهر قزوین اضافه میکند: «به صورت میانگین هر ۱۵ سال یک بار شاهد وقوع زلزلههای مهیبی در کشور بودهایم و لرزهخیز بودن ایران موجب شده همواره با این پدیده درگیر باشیم. بر اساس استانداردها عدد لرزهخیزی ایران ۲۸۰۰ است و قزوین هم بر اساس رتبهبندیهای سازمان لرزهشناسی کشور در رده استانهای باخطر قرار دارد.»
بافت فرسوده، خطر بالقوه
وی با تاکید بر اینکه، مهمترین خطری که قزوین را تهدید میکند بافت فرسوده شهر است، میافزاید: «در شهر قزوین بهطور میانگین ۴۰۰ هکتار بافت فرسوده داریم که ۳۰۰ هکتار آن در منطقه یک و مناطق جنوبی شهر قرار گرفته و متاسفانه اقدامات مؤثری در حوزه بهسازی و نوسازی این بافت انجام نشده است.»
غیاثوند تصریح میکند: «باید این خطر را گوشزد کنم که خطر زلزله در شهر قزوین وجود دارد ولی جدی گرفته نمیشود، بافت مرکزی و فرسوده شهر قزوین همه شاخصههای فرسودگی را دارند و حتی برای امدادرسانی به دلیل عرض باریک گذر، عمر بنا و ناپایداری نمیتوان در صورت وقوع زلزله مراحل امدادرسانی را انجام داد.»
آمادگی برای وقوع زلزله نداریم
این عضو شورای شهر قزوین خاطرنشان میکند: «تاسیسات شهری ما دچار فرسودگی شدید هستند، لوله نفتی که از مرکز شهر گذر کرده خطری بالقوه برای مرکز شهر به حساب میآید و خیلی از فضاهای باز ما محصور میان ساختمانها شده است که در صورت وقوع زلزله مردم نمیتوانند برای اسکان از این فضاها بهرهمند شوند.»
وی تاکید میکند: «حتی معضلی به نام عدم آمادگی مراکز خدماتی و درمانی در قزوین وجود دارد، فرهنگسازی برای زلزله میان مردم به درستی انجام نشده است، صدا و سیما هم اقدامات مؤثری در این حوزه انجام نداده است و در واقع اگر زلزلهای رخ دهد نمیتوانیم به درستی با آن مقابله کنیم و باید چارهای اساسی اندیشیده شود.»
آنچه رییس کمیسیون شهرسازی شورای شهر قزوین میگوید، در واقع تایید اظهارات کارشناسانی است که نسبت به وقوع فاجعه در صورت وقوع هرگونه زلزله مخربی در قزوین هشدار میدهند. این کارشناسان معتقدند؛ نه تنها بافت تاریخی و یا فرسوده، که برجسازی و بلندمرتبهسازیهایی که در سالهای اخیر در قزوین رواج یافته، به تهدیدی بالقوه در صورت وقوع هرگونه زمینلرزه مخربی تبدیل شدهاند. هر چند رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان چنین باوری ندارد و مقاومت ساختمانهای مسکن مهر در برابر زلزله ۸ ریشتری را نیز حتمی میداند.
مهدی رضایی
