با پشت سر گذاشتن زمستانی نه چندان سخت در سال گذشته، با پیشبینی زمستانی سرد در سال جاری انتظار میرود مسوولان استان در جدالی داغ در فصل سرما با حوادث بیشتر و سختتری پنجه در پنجه نهند، و بار دیگر در بوته آزمایشی قرار گیرند که خطا در آن مساوی با تهدید جان انسانهاست.
آمادگی کامل، واقعیت یا اغراق؟
«با تمهیدات فراهم شده و تأمین تجهیزات لازم برای مقابله با حوادث احتمالی فصل سرما و رویدادهای غیرمترقبه در استان آمادگی کامل داریم و نمره قبولی میگیریم.» کمتر از یکماه پس از آنکه علیمحمد آهنی، مدیرکل سابق مدیریت بحران استانداری قزوین این اظهارات را بیان داشت بارش برف نه چندان زیاد که البته با کولاک شدید در محورهای رشت، زنجان و همدان همراه بود سه جاده راهبردی استان مسدود شد و با توقف هزاران خودرو، دهها هزار مسافر در سرمای شدید و بارش برف و کولاک گرفتار شدند.
این حادثه گرچه با امدادرسانی نسبتا موفق دستگاهها و سازمانهای مسوول امدادی همراه بود و براساس آمار ارائه شده توسط معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار، با رهایی پنجهزار خودرو از برف بدون هیچ حادثهای، در مدت دو شبانه روز ۱۰هزار نفر در مساجد، حسینیهها، منازل و مدارس اسکان داده شدند، اما انتقادهای مطرح شده توسط برخی از در راه ماندگان نشان از آن داشت، آمادگی کاملی که مدیرکل سابق مدیریت بحران استانداری از آن سخن میگفت، اغراقآمیز بوده است.
بهگفته منوچهر حبیبی، استان قزوین بهدلیل قرار گرفتن در محور شمال، شمالغرب و غرب کشور از موقعیت خاصی برخوردار است و در مواقع بحرانی و بروز کولاک و برف شدید با بستهشدن محورها، این حساسیت بیشتر نیز میشود و بر همین اساس باید همیشه ستاد مدیریت بحران قزوین در حادثه برف و کولاک موفق عمل کرد، در شرایط آمادگی کامل بهسر ببرد.
نواقصی که باید رفع شود
با این همه، تاکید استاندار قزوین در جلسه شورای هماهنگی مدیریت بحران استان بر لزوم شناسایی آسیبها و برطرفکردن نواقص بهمنظور آمادهتر عملکردن در حوادث حادتر احتمالی آینده، گویای آن است که وضعیت آنگونه که مورد انتظار وی بوده، نبوده است. فریدون همتی با بیان اینکه، «این حادثه که ۴۸ ساعت مسیرهای اصلی و فرعی استان را مسدود کرد با تلاش شبانهروزی همه دستگاههای اجرایی عضو مدیریت بحران بدون حادثه پشت سر گذاشته شد»، اظهار کرد: «باید وضعیت خود را در بدترین شرایط و سختترین حوادث بسنجیم و به گونهای برنامهریزی کنیم تا با استفاده از امکانات موجود بتوانیم بهتر عمل کنیم.»
وی افزود: «باید خود را برای شرایط سختتر از آنچه در روزهای اخیر بر اثر بارش برف و کولاک شدید رخ داد آماده کنیم و این کار مستلزم بررسی وضعیت گذشته و نواقصی است که همه دستگاهها با آن روبرو بودند و در این جهت، بازمهندسی در نحوه امدادرسانی نیروها در حادثه اخیر میتواند راهگشای مسیر ما در آینده باشد که برای آمادهکردن امکانات در آینده باید فرمانداران از امکانات موجود بخشهای دولتی و خصوصی اطلاع کافی داشته باشند.»
همتی با اشاره به اینکه، «سرعت عمل در شرایط بحرانی و استفاده از ظرفیتها و مدیریت هماهنگ شرط اساسی در کار است»، تاکید کرد: «از فرمانداران انتظار داریم محورهای مواصلاتی مهم حوزه کاری خود را مشخص کرده و با تعیین مسوولانی برای مدیریت در شرایط بحرانی در هر محور از آمادگی لازم برای کار در زمان بروز حوادث طبیعی و غیرمترقبه برخوردار شوند.»
مدیرعالی استان، اطلاعرسانی بهموقع از سوی رسانهها بهویژه صداوسیما را مهم دانست و درعینحال تصریح کرد: «آنتندهی تلفن همراه در برخی مسیرها مشکل دارد که باید برای رفع آن اقدام کرد و این حادثه هشداری برای مسوولان باشد تا اگر در زمان انتخابات هم شاهد بارش برف و کولاک شدیم بتوانیم درست مدیریت کرده و شرایط را ساماندهی کنیم.»
بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی
استاندار با تاکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت مردمی در امدادرسانی در مواقع بحرانی، خاطرنشان کرد: «استفاده از ظرفیت مردمی و تشکلهای غیردولتی، آشنایی با امکانات موجود استان و مدیریت واحد در بحران میتواند میزان موفقیت در کار را دوچندان کند.»
وی با تاکید بر ضرورت اقامت اعضای شورای مدیریت بحران استان و شهرستانها در محل خدمت اضافه کرد: «مدیران کل دستگاههای اجرایی باید نسبت به سکونت مدیران خود در شهرستان حساسیت داشته باشند و فرمانداران بر رعایت این موضوع نظارت و کنترل کنند تا در صورتیکه مدیری در شهرستان سکونت ندارد نسبت به جایگزینی آن اقدام شود و فرمانداران موظف هستند گزارش آن را به استاندار ارائه کنند.»
نکاتی که استاندار در جلسه شورای هماهنگی مدیریت بحران استان بر روی آنها دست گذاشت، همان آسیبها و نواقصی است که یا تاکنون دیده نشده و یا اگر هم دیده شده بود؛ چندان مورد توجه قرار نگرفته بود که امروز، همتی در نخستین گامهایش در اصلاح وضعیت استان، با نگاهی کارشناسانه بر ضرورت رفع آنها تاکید دارد.
محمدرضا نیک فرجام
