بررسی‌ها نشان داده‌اند که افسردگی، طلاق والدین، معاشرت با افراد ناباب، سیگار‌کشیدن و شکست تحصیلی، از عوامل فردی و خانوادگی مؤثر در گرایش جوانان به مصرف مواد هستند. همچنین پژوهش‌های اجتماعی تاکید دارند که عوامل اقتصادی همچون فقر، محرومیت نسبی، بیکاری، و ناکامی اجتماعی، به‌علاوه محیط‌های بزهکارانه یا ضعیف شدن سرمایه اجتماعی، نقش مهمی در به‌وجود آمدن زمینه اعتیاد دارند .
«محمدرضا یوسفی»، کارشناس سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قزوین، با نگرانی از تغییر الگوی مصرف هشدار می‌دهد: «در کنار مواد سنتی مانند تریاک و هروئین، طیف گسترده‌ای از مواد صنعتی و ترکیبات شیمیایی نوظهور وارد بازار شده‌اند، که حتی در دوزهای پایین می‌توانند منجر به اختلالات روان‌پزشکی شدید و آسیب‌های خطرناک جسمی شوند.»
یوسفی ادامه می‌دهد: «مصرف شیشه، کراک، گل صنعتی، ال‌اس‌دی، کتامین، قارچ‌های توهم‌زا، اسپایس و فنتانیل، حتی در نخستین مصرف ممکن است به توهم، افسردگی، اضطراب، اختلال شناختی یا خطراتی چون سکته، نارسایی‌های حاد و مرگ ناگهانی بینجامد.»
او با اشاره به حضور گسترده این مواد در فضای مجازی و کاهش میانگین سن مصرف‌کنندگان می‌افزاید: «ناخالصی‌ها و ترکیبات خطرناک در برخی از این مواد ناشناخته، احتمال مسمومیت شدید را حتی در اولین تجربه مصرف بالا می‌برند. تنها راه مهار این تهدید، ابزارهای پیشگیری، آگاهی‌رسانی هدفمند و دخالت زودهنگام است. خانواده، مدارس و رسانه‌ها باید میدان‌دار این تلاش شوند.»
از سوی دیگر، «علی فولیان»، معاون اجتماعی دادگستری استان، اعتیاد را منشأ بسیاری از جرائم و ناهنجاری‌های اجتماعی می‌داند و بر اهمیت پیشگیری تاکید دارد: «مواد مخدر موضع آغاز بسیاری از آسیب‌هاست. برنامه‌ریزی پیشگیرانه یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای سلامت و عدالت جامعه محسوب می‌شود.»
وی به قابلیت بالقوه فضای مجازی برای فرهنگ‌سازی و آموزش اشاره کرده و می‌گوید: «با رصد دقیق محتواهای مشکوک، انسجام رسانه‌ای و اجرای کمپین‌های هماهنگ، می‌توان این فضا را به ابزاری مؤثر برای کاهش گرایش به اعتیاد تبدیل کرد.»
عوامل متنوع فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی دست به دست هم داده‌اند تا اعتیاد در میان جوانان قزوین امروز پیچیده‌تر از همیشه ظاهر شود. ورود مواد صنعتی و ترکیبات جدید، فشردگی فشارها بر نسل جوان و دسترسی آسان به مواد، خطر را دوچندان ساخته‌اند. کارشناسان و مقامات تأکید می‌کنند: بدون عزم و اقدامات هماهنگ، پیشگیری همه‌جانبه و آگاه‌سازی در لحظه مناسب، مقابله با این بحران نه‌تنها دشوار که خطرناک نیز خواهد بود.
