ضد تئاتر در خیابان های قزوین

پرفومر از هنرش می‌گوید؛
ضد تئاتر در خیابان های قزوین

اگر اهل تئاتر و دیدن نمایش صحنه ای باشید، ممکن است اصطلاح «پرفورمنس آرت» یا نمایش های هنری به گوشتان خورده باشد. هنر پرفورمنس ذات هر اجرایی است که بر انسان متکی است.


 به عبارت دیگر؛ پرفورمنس آرت به هنری گفته می شود که با اتکا بر 4عنصر اصلی زمان، مکان، بدن اجرا کننده و حضور رسانه ای آن ها، شکل می گیرد. برای فهم ساده تر این مطلب، باید بگوییم که بازیگر یا بازیگران یک مجموعه بدون داشتن دکور، نور، صدا و... در یک مکان عمومی یا حتی خصوصی شروع به اجرای سناریو می کنند. برای آشنایی بیشتر با این هنر، به سراغ زهرا غیاثوند رفته ایم. پرفومر یا طراحی که از پیشروهای هنر پرفورمنس در قزوین محسوب می شود. از آثار او می‌توان به «سیاست مثل نونه» اشاره کرد که در خیابان تبریز اجرا شد. همچنین مجموعه «لبه» در یکی از روستاهای قزوین و اثری در رابطه با کودکان کار هم که در علاف راسته قزوین اجرا شد، از دیگر آثار اوست. 2 اجرای آخر او هم در گالری مهر و ماه حوزه هنری با نام های «دگرش» و «آیینه ها» به نمایش درآمد.
هنری مجزا از تئاتر خیابانی
غیاثوند در رابطه با تفاوت تئاتر خیابانی با پرفورمنس آرت به فروردین امروز می گوید: «تئاتر خیابانی یکی از شاخه های تئاتر سیاسی است که معمولاً مفهوم اعتراضی دارد و در خیابان اجرا می شود؛ ولی پرفورمنس در شاخه تئاتر و هنرهای نمایشی قرار نمی گیرد و در واقع یک شاخه بین رشته ای است که بین هنرهای بصری قرار دارد. بعضی از افراد هم معتقد هستند که پرفورمنس آرت هنری ضد تئاتر است!»
این کارگردان قزوینی، درباره مفهوم و ریشه پرفورمنس توضیح می دهد: «کلمه پرفورمنس به تنهایی شامل دیگر هنرها مانند موسیقی و... هم می‌شود؛ولی پرفورمنس آرت که از سال1960 میلادی به بعد در اروپا بروز پیدا کرد، برگرفته از فرهنگ پست مدرن غربی است که بیانگر اعتراضات مردم هم بوده و دیگر رشته های هنری هم در آن تاثیر گذاشته‌اند. به گفته بعضی از کارشناسان ریشه اصلی این هنر به آیین و سنن بسیار قدیمی باز می‌گردد و با آن ها گره خورده‌است؛حتی گفته می شود به ورزش و اتفاقات ورزشی هم مربوط می شود.»
غیاثوند، در رابطه با ویژگی های پرفورمنس آرت می گوید: «این هنر اجرای زنده ای است که هنری چند رشته ای محسوب می شود؛ یعنی رشته‌های مختلفی را در برمی گیرد و یا از آن ها در کارش استفاده می کند. به طور کلی پرفورمنس 2دسته است؛ نوع اول کارهای از قبل طراحی شده هستند و دست نوشته ای از قبل وجود دارد. نوع دوم دقیقاً برعکس این ماجراست و برنامه ریزی از قبل وجود ندارد، یعنی نمایش طی یک فرآیند اتفاق می افتد و در واقع همین فرآیند پرفورمنس آرت است که اهمیت دارد و نتیجه چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد.»
پرفورمنس آرت؛ فارغ از زمان و مکان
این هنرمند قزوینی، در رابطه با عناصر پرفورمنس آرت بیان می کند: «پرفومرها این هنر را به گونه های مختلفی اجرا می کنند که البته در چند مورد باید مشترک باشند، زمان، مکان، بدن پرفومر یا اجراکننده و گاهی اوقات هم ویدئویی است که ما از پرفورمر می بینیم. بسیاری از پرفورمنس آرت ها، ویدئوهای کارهایشان را منتشر می‌کنند که در مکان های خصوصی اجرا شده‌است. پرفورمنس آرت وابسته به زمان و مکان خاصی نیست و مانند تئاتر حتماً نباید در صحنه اجرا شود. گاهی ممکن است پرفورمنس آرت در لب مرز دو کشور، یک مزرعه و یا یک گالری هنری و در ساعتی غیر معمول و به طور پیوسته و پشت سرهم اجرا شود.»
پرفورمنس لطیف جنین ها
این پرفومر جوان، در رابطه با تجربه های کاری اش می‌گوید. او ادامه می‌دهد: «من تا به حال 5اجرای پرفورمنس داشته ام که هر بار تجربه های جدیدی را همراه با مخاطبانم به دست آورده ام. هر اجرایی باعث شده تا من خودم را تغییر دهم و این اصل پرفورمنس آرت است. شاید بتوان گفت که حتی هر جنینی که در شکم مادر هم شکل
می گیرد، یک پرفومر است! زیرا باعث می شود در هر نقطه ای که از بدن مادرش شکل گرفته، تمام توجه ها را به سمت خود جذب کند و این نشان دهنده آن است که وقتی ما هنوز به دنیا نیامده ایم، می توانیم تاثیرگذار باشیم. شاید بتوان گفت انسان ها پرفومر به دنیا می آیند، تغییر می دهند، تاثیر می گذارند و پرفومر می‌میرند.»
غیاثوند، تاثیرات پرفورمنس آرت را اینگونه توضیح می دهد: «پرفورمنس آرت بر روی شاخه های هنری تاثیر گذاشته است و در حال حاضر ایرانیان علاقه زیادی به آن نشان داده اند. این علاقه به سبب همان سبک اعتراضی پست مدرن است که فرایند را در نظر می گیرد و نتیجه برای آن اهمیت چندانی ندارد. جدای از این ها مخاطبان گاهی به اجرای تئاتر می آیند و با آن هم ذات پنداری می کنند؛ اما پرفورمنس آرت پا را فراتر گذاشته است؛ به این ترتیب که ما از قبل داستان از پیش نوشته شده نداریم و همه چیز در گرو هم نیست. در ذهن مخاطب تئاتر، از پیش چیده شدن وجود دارد و در پایان نتیجه گیری می شود؛ درست برعکس پرفورمنس آرت که همه چیز زنده اتفاق می افتد. بازیگر متوجه این موضوع می شود که مخاطبش لحظه ای از زندگی عادی جدا شده و درگیر پرفورمنس آرت است.»
به نظر می رسد تجربه های پرفورمنس آرت غیر قابل تکرار هستند؛ یعنی ما با شکلی از هنر رو به رو هستیم که معامله نمی شود و هر کدام از آن ها ممکن است دیگر هرگز در زندگی تکرار نشوند. دلیل استقبال مردم از این سبک هنر این است که بسیاری از مسائل و مشکلات مردم به وسیله پرفورمنس آرت بیان می شود و همین ویژگی باعث توجه روز افزون مردم عادی جامعه به آن شده است.

حمیده رجب پور

دوشنبه 1 بهمن 1397
09:03:24