نشانه های بی نشان

ناکارآمدی المان های قزوین در معرفی شهر؛
نشانه های بی نشان

قزوین به سبب پیشینه پربار و غنی خود، این پتانسیل را دارد تا بتواند به وسیله المان ها و نمادهای شهری، جلوه ای زیبا از هنر و فرهنگ خود را به نمایش بگذارد. تا امروز المان هایی مانند میدان مینودر، با طراحی خاص خود توانسته است، علی رغم انتقادات اولیه محبوبیتی درخور میان شهروندان برای خود فراهم کند یا میدان میرعماد که مجسمه خوشنویس قزوینی را در خود جای داده است، قدمت این هنر را به نمایش گذاشته است.


 اما در کنار این ها می توان به میدان نصر هم اشاره کرد که با طراحی نه چندان حرفه ای،  نه تنها مفهوم خاصی را انتقال نمی دهد بلکه موجب انتقاد و گاهی استهزا هم می شود. این در حالی است که المان ها باید به گونه ای طراحی شوند که اگر گردشگری وارد شهر قزوین شد، به وسیله آن ها بتواند با فرهنگ غنی شهر آشنا شوند و در کنار آن شهر چهره ای متناسب از هویت، فرهنگ، هنر، تاریخ و برجستگان خود را عرضه کند.
المان ها؛ بیانگر هویت ایرانی – اسلامی
مهدیه قافله باشی رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر قزوین به فروردین امروز می گوید: «المان های شهری هنرهای عمومی هستند، که باید برای تمامی شهروندان قابل فهم باشند و هویت ایرانی – اسلامی و فرهنگ غنی قزوین را به نمایش بگذارند.»
او ادامه می دهد: «در فضای شهری باید از المان هایی استفاده شود که برای ما ارزش بیشتری دارد؛ زیرا زیبایی بصری را به نمایش می گذارد و به نوعی شناسه شهر است. این نمادها باید برگرفته از فرهنگ، تاریخ، هنر و همه آنچه که شاکله قزوین را تشکیل می دهد، باشد.»
ورودی های شهر؛ خالی از المان های دعوت کننده
قافله باشی در رابطه با این موضوع که آیا المان های قزوین در حد قابل قبولی هست، یا خیر، ادامه می دهد: «در شهر قزوین المان ها، تندیس ها و سردیس های بسیار کمی داریم و آن نمادهایی هم که وجود دارد چندان موفق نیست و نتوانسته است رشادت های مردان و زنان، بزرگان و کسانی که برای فرهنگ و هنر این شهر زحمت کشیده اند را به نمایش بگذارد. باید بدانیم که ورودی های شهر عنوان دعوت کنندگی دارد و این درحالی است که همین ورودی ها از المان ها خالی هستند. حتی در میادینی مانند میدان عارف قزوینی هم که به نام این شاعر و ترانه سرا نام گذاری شده است، جای مجسمه عارف خالی است. به طور کلی باید گفت که هم جای خالی فرهنگ و هنر و هم طبیعت و باغستان های قزوین در المان های شهری به شدت احساس می شود.»
رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر برنامه های فرهنگی آینده شورای شهر را این گونه توضیح می دهد: «در حال حاضر که هنر با شهر قزوین آشتی کرده و مدیریت شهری سرفصل جدیدی با نام هنر را گشوده است، باید بتوانیم از مجسمه سازان و هنرمندان استفاده کرده و رنگ و بوی تازه ای به نمادها و المان های شهری بدهیم.»
قافله باشی در پایان صحبت هایش می گوید: «برای المان سازی بهترین شیوه آن است، که در کنار بهره بردن از پیمانکار بومی از هنرمندان شهر قزوین هم استفاده کنیم، کاری که در گذشته انجام شده و ثمربخش هم بوده است.»
نمادهایی از جنس فرهنگ و هویت
مهدی خطیبی کارشناس معماری می گوید: «المان های شهری باید بیانگر روحیات و فرهنگ مردم شهر باشد و از نمادها و مجسمه هایی استفاده شود که مردم ما با آن اخت گرفته اند. در کنار ممنوعیت هایی که وجود دارد، باید از المان ها و طرح های روز و مدرن هم بهره گرفت. در بعضی نقاط المان های پیش پا افتاده ای مانند بوته انگور در انتهای بلوار جمهوری اسلامی وجود داشت که چندان هم زیبا نبود.»
خطیبی در رابطه با المان های ورودی شهر به فروردین امروز توضیح می دهد: «قزوین به عنوان یک شهر تاریخی، تا به امروز نتوانسته است نمادهای خود را در گلوگاه های شهری به درستی پیاده کند. باید در کنار هنرمندان قزوینی از پتانسیل دیگر شهرها هم بهره ببریم و شهرداری هم باید تمام تلاش خود را در این زمینه بکار بگیرد، تا بتوانیم به زیبایی فضای شهری کمک کنیم.»
استعاره چهارشاخ؛ ثمره یک پروژه ناتمام
این کارشناس معماری شهری در رابطه با المان های موجود در سطح شهر خاطرنشان می کند: «المان هایی مانند پل نصر که در بین مردم به میدان چهارشاخ مشهور است، نتیجه پروژه پل همبستگی است که به درستی به اتمام نرسید و محبوبیت چندانی هم ندارد. مجسمه هایی مانند فردوسی و یا دهخدا هم به شکلی نامتناسب و اندازه ای کوچک ساخته شده اند. در مقابل المان شهدای گمنام در بوستان باراجین به زیبایی سمبلی از شهدا را در معرض دید عموم قرار داده و یا المان میدان میرعماد به درستی فرهنگ و هنر قزوین را نمایش می دهد.»
اما داریوش قاسمی مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری قزوین در رابطه با چگونگی انتخاب المان ها برای نصب در فضاهای شهری، می گوید: «ما چند نوع المان داریم که برخی با رویکرد موقت و برخی با رویکرد دائم تهیه می شوند. المان های موقت برای مناسبت های مختلف ساخته می شوند و فراخور مناسبت نصب و بعد از اتمام آن
جمع آوری می شوند تا بار دیگر در مقطعی مورد استفاده قرار بگیرند. اما المان های ثابت مجموعه نشانه هایی هستند که با رویکرد ثابت در فضاهای شهری نصب می شوند. از جمله این نشانه ها می توان به مجسمه هایی اشاره کرد که در میادین و ... نصب می شوند..»
قاسمی همچنین به مجسمه های نصب شده در میدان مینودر اشاره کرده و می افزاید: «به عنوان مثال مجسمه های کاروان تجاری که در میدان مینودر نصب شده، طی چنین فراخوانی انتخاب و هنرمند بومی ما، آقای جمالی برای اجرا برگزیده شد و توانستیم همزمان با برگزاری اجلاس جهانی راه ابریشم از این آثار رونمایی کنیم. »
مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری قزوین، در رابطه با انتقادات وارده به میدان سید حسن نصرالله و واکنش های مردمی، توضیح می دهد: «این میدان توسط معاونت فنی و عمرانی شهرداری اجرا شد و طراحی آن را هم سازمان خدمات طراحی برعهده داشت اما در حال حاضر در شورای کارشناسی موضوع آن تحت بررسی است تا بتوانیم با اصلاحاتی در این زمینه، ذهنیت مردم را تغییر دهیم.»
قاسمی مجموع عملکرد شهرداری قزوین طی سال های اخیر در زمینه فضاسازی شهری و المان سازی را قابل دفاع می داند و داوری را به مردم واگذار می کند.  در کنار توجه به مسائل کلانی مانند پل سازی و جاده سازی، رسیدگی به زیباسازی شهرها و استفاده از المان های درست و به جا که نشانگر فرهنگ غنی و پربار شهر قزوین باشد، حائز اهمیت است که توجه ویژه مسئولان را می طلبد.

حمیده رجب پور

شنبه 17 آذر 1397
12:52:22