نزول ذائقه‌ها

نت‌های قزوین به کجا می‌رود؟
نزول ذائقه‌ها

یادش بخیر! تا همین چند سال پیش، کمتر پیش می  آمد که از خانه هنردوستان، موسیقی  هایی شنیده شود اما به ذائقه بقیه خوش نیاید.


 انگار شرط موسیقی گوشنواز بودنش بود، آن هم برای همه شنوندگان. زمانی که از خانه  های مردم نوای «امان از این دل» با صدای «قمر الملوک وزیری»، «کاروانِ» استاد «بنان»، «از خون جوانان وطن لاله دمیده» که ترانه‌ای ماندگار از «عارف قزوینی» است و آوازهای «اقبال آذر» و مرغ سحر «استاد شجریان» شنیده می  شد و گوش هر هنردوستی را نوازش می  کرد. مردم عادت داشتند که به موسیقی فاخر گوش دهند. موسیقی  ای که در بالاترین و اعلاء ترین سطح ممکن قرار داشت. این که چطور در زمان کوتاهی سطح سلیقه مردم تغییرات چشمگیری داشت مسئله ای است که به راحتی نمی  توان از کنار آن عبور کرد.  باید دید که آیا موسیقی عامه پسندی که در حال حاضر سطح سلیقه بیشتر مردم را فرا گرفته است چه ویژگی  هایی دارد؟ آیا موسیقی فاخر لزوماً موسیقی ایرانی است؟
موسیقی اقبال در جایگاه والا
در جریان پاسخ به این سوالات به سراغ نیما حسن بیگی، کارگردان و مستند ساز می  رویم. مستند «اقبال ایران» که فیلمی مربوط به بررسی سرگذشت ااقبال آذر است، از جمله مهم ترین آثار به شمار می  رود. از در پاسخ به این سوال که آیتم  های فاخر بودن موسیقی اقبال چه چیزی است که تا به امروز درباره اش صحبت می  شود به فروردین امروز می‌گوید:« اصولاً کسانی ماندگار می  شوند که در سطح بالایی از موسیقی و یا به طور کلی هنر قرار دارند. صدای رسا و شش دانگ در کسانی مانند عارف قزوینی، قمر و یا اقبال آذر یکی دیگر از معیارهای ماندگاری است. همچنین آشنایی با گوشه  ها و ردیف  های موسیقی هم یکی دیگر از علل موفقیت موسیقی اقبال بوده است.»
او در پاسخ به این سوال که آیا موسیقی ایرانی جایگاه قبلی خود را حفظ کرده است یا نه، نیز می  گوید: «موسیقی اقبال کماکان در جایگاهی والا  قرار دارد. با وجود آن که مربوط صد سال پیش و سلیقه آن دوران است. اما در حال حاضر این موسیقی در حوصله مخاطب امروز نیست.»
این کارگردان و مستند ساز قزوینی به مصاحبه ای از استان بنان اشاره می  کند که در آن از ایشان درباره موسیقی  های جدید سوال می‌شود و بنان این گونه پاسخ می  دهد: «همه افراد که نمی  توانند موسیقی بنان را گوش کنند.»
موسیقی فاخر؛ یعنی موسیقی علمی
نیما ارداقیان، آهنگساز و نوازنده نی که در مقطع کارشناسی ارشد موسیقی دانشکده هنر دانشگاه تهران تحصیل می  کند در خصوص شرایط حال حاضر موسیقی قزوین به فروردین امروز می  گوید: «اتفاقات خوبی در جریان است؛ زیرا گروه  های موسیقی و ارکسترهای مختلفی در حال فعالیت هستند. ولی با این حال تنها کمیت مهم نیست و باید در کنار آن به کیفیت هم توجه کرد. برگزاری جشنواره  های مختلف موسیقی مانند جشنواره قزوین و جشنواره نیایش که در شهر الوند برگزار شد اتفاقات بسیار خوبی است که برای افزایش کیفیت آن حضور موسیقی دانان فعال و تحصیل کرده به شدت احساس می  شود.»
ارداقیان ادامه می  دهد:« در حال حاضر تقاضای مردم برای گوش دادن به موسیقی سیر نزولی دارد. به همین دلیل هم اگر موسیقی‌دان‌ها بخواهند کیفیت کاری خود را افزایش دهند با ریزش مخاطب روبه رو خواهند شد. در اکسترهای موسیقی هم سازها بدون تخصص و کیفیت در کنار هم چیده می  شوند تا صرفا جذب مخاطب کنند.»
آهنگساز جوان استان در پاسخ به این سوال که آیا موسیقی فاخر الزاماً موسیقی ایرانی است،
می  گوید: «موسیقی فاخر الزاماً موسیقی ای است که بر پایه اصول و علم ساخته شده باشد. موسیقی ای که پشتش فکر باشد و حرفی برای گفتن داشته باشد. صد البته موسیقی ایرانی گستره وسیعی از موسیقی  های ارزشمند را در برگرفته است که جایگاه آن همیشه در بالاترین سطح است.»
موسیقی سنتی قزوین در مسیر پیشرفت
 در این بین،سعید دولت زارعی کارشناس موسیقی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان  درباره کیفیت موسیقی استان به فروردین امروز می‌گوید: « در سال  های اخیر کیفیت موسیقی استان با پیشرفت بسیار خوبی همراه بوده است. این امر دلایل مختلفی دارد؛ اول آن که وجود دانشکده موسیقی در قزوین تاثیر چشمگیری در این روند رو به رشد داشته است. همچنین آموزشکده  های موسیقی هم با وجود داشتن گروه  های مختلف گام بلند و موثری در این مسیر برداشته اند. در کنار این دو عامل برگزاری جشنواره  های موسیقی هم یکی دیگر از علل این پیشرفت است.»
سعید دولت زارعی با اشاره به شاخص  های موسیقی فاخر، می  افزاید: «در موسیقی ایرانی آهنگساز باید احاطه کامل بر ردیف  های موسیقی داشته باشد و براساس ساختار موسیقی ایرانی آهنگسازی کند. استادانی مانند پرویز مشکاتیان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و... نمونه بارزی در سبک موسیقی ایرانی هستند که آیتم  های لازم را داشته و دارند. همچنین در حال حاضر هم نوازندگانی هستند که فارغ التحصیل رشته موسیقی هستند و به صورت آکادمیک در این زمینه فعالیت می  کنند.»
او در پاسخ به این سوال که تنها موسیقی ایرانی می  تواند فاخر باشد، توضیح می  دهد:« خیر! در تمامی ژانرها موسیقی فاخر وجود دارد. برای مثال در موسیقی پاپ محمد اصفهانی و علی زند وکیل موسیقی فاخری را به مخاطب خود عرضه می  کنند؛ ولی در حال حاضر شرکت  های بزرگ گسترش دهنده موسیقی، خواننده  هایی را مطرح می  کنند که هنر خوانندگی ندارند و فقط  به دنبال کسب سرمایه هستند. این افراد معمولاً مطرح ن
می  شوند و بعد ظهور مقطعی از صحنه کنار خواهند رفت.»

حمیده رجب پور

پنجشنبه 11 مرداد 1397
06:58:08